Tłuszcz w wątrobie może powstawać z węglowodanów nawet u osób młodych i szczupłych. Wpis profesora Benjamina Bikmana z 20 listopada 2026 r. wskazuje, że gdy mięśnie słabo reagują na insulinę, glukoza z posiłku trafia do wątroby i jest przerabiana na tłuszcz. Twierdzenie to pokrywa się z badaniami Uniwersytetu Yale, opublikowanymi w „Proceedings of the National Academy of Sciences”. To nie wyrok dla każdego szczupłego człowieka, lecz opis mechanizmu, który widać już przy insulinooporności mięśni.
Insulin resistance in muscle can push the carbohydrate from a meal into the liver, where it's turned into fat, even in young, lean people.
Muscle is the main place the body stores carbohydrate after a meal, in the form of glycogen. When muscle responds well to insulin, much of…
— Benjamin Bikman (@BenBikmanPhD) 20 listopada 2026
Benjamin Bikman jest naukowcem zajmującym się metabolizmem i profesorem na wydziale biologii komórki i fizjologii Brigham Young University w Utah. Jak napisał, mięśnie składują węglowodany po posiłku jako glikogen, a gdy ta droga zawodzi, wątroba przejmuje większą część glukozy.
Tłuszcz w wątrobie powstaje z węglowodanów, nawet bez nadwagi
W 2007 r. zespół Kitta Falka Petersena i Geralda I. Shulmana z Yale porównał 12 młodych, szczupłych osób z insulinoopornością mięśni z 12 równie szczupłymi i podobnie aktywnymi osobami wrażliwymi na insulinę. Uczestników wybrano spośród około 400 ochotników, z najniższej i najwyższej ćwiartki indeksu wrażliwości na insulinę. Średni wiek wynosił 23 i 28 lat, a BMI 23,9 i 22,6. Po dwóch wysokowęglowodanowych posiłkach synteza glikogenu w mięśniach była o 61 proc. niższa u osób opornych na insulinę.
Ta glukoza nie znika. Frakcyjna produkcja nowego tłuszczu z węglowodanów w wątrobie (lipogeneza de novo) była 2,2 razy wyższa (15,7 wobec 7,2 proc.). Synteza triglicerydów w wątrobie wzrosła około 2,5-krotnie. We krwi triglicerydy były o 60 proc. wyższe, a cholesterol HDL o około 20 proc. niższy, jak w zespole metabolicznym, opisywanym też przy zaleceniach żywieniowych dla serca. Nie było istotnych różnic w tłuszczu wewnątrzbrzusznym ani w stężeniu adiponektyny, TNF-α, interleukiny 6, rezystyny i białka RBP-4, które często obwinia się o insulinooporność.
Badanie porównało dwie niewielkie grupy ludzi, a nie przydzieliło insulinooporności losowo. Posiłki testowe pokrywały całodzienną energię (55 proc. węglowodanów, 10 proc. białka, 35 proc. tłuszczu) i dodatkowo 25 proc. dziennego zapotrzebowania w postaci sacharozy. Uczestnicy leżeli w łóżku, więc wynik opisuje spoczynek po silnym obciążeniu węglowodanami. Wyjściowa zawartość tłuszczu w wątrobie była podobna: nie wykazano już istniejącego stłuszczenia, tylko nasiloną produkcję tłuszczu po posiłkach.
Ruch przywraca mięśniom wrażliwość na insulinę
Bikman zwraca uwagę, że wrażliwość mięśni na insulinę da się zmienić. Skurcz mięśnia pobiera glukozę także drogą niezależną od insuliny, a regularny trening z czasem poprawia działanie hormonu. Potwierdza to późniejsze badanie tej samej grupy z Yale z 2011 r. Dwanaście młodych, szczupłych osób z insulinoopornością porównywano w układzie krzyżowym: po odpoczynku i po jednym treningu na orbitreku, trwającym 45 minut. Synteza glikogenu w mięśniach po posiłku wzrosła ponad trzykrotnie, synteza triglicerydów w wątrobie spadła o około 40 proc., a lipogeneza de novo o 27 proc. To jednak jednorazowy wysiłek, a nie wielotygodniowy program treningowy.
Naszym zdaniem te wyniki uczą pokory wobec samej wagi ciała. Szczupła sylwetka nie gwarantuje, że nie pojawi się tłuszcz w wątrobie, gdy mięśnie słabo reagują na insulinę. Nie zastępuje to porady lekarskiej i nie oznacza, że każdy posiłek z pieczywem odkłada się jako stłuszczenie. Pokazuje natomiast, że o metabolizmie nie decyduje wyłącznie wskaźnik BMI. Bikman wskazuje na regularny ruch i mniej oczyszczonych węglowodanów, w tym cukru. To spójne z badaniami z Yale.
Źródła: Petersen i in., PNAS 2007, rola insulinooporności mięśni, Rabol, Petersen, Shulman i in., PNAS 2011, wysiłek i lipogeneza, Brigham Young University, profil Benjamina Bikmana.