W piątek 20 listopada prezydent Karol Nawrocki, na wniosek premiera Donalda Tuska, powołał Andrzeja Domańskiego na wicepremiera. Rekordowy dług Polski i deficyt sektora powyżej 7 proc. PKB to bilans jego kadencji w resorcie finansów. Sam koszt obsługi długu Skarbu Państwa ma w 2027 roku sięgnąć 107 mld zł. Za to, co minister zrobił z budżetem, powinien zostać zdymisjonowany, a nie awansowany.
Stanowisko Pana Prezydenta wobec niepowodzeń pana ministra Domańskiego jest powszechnie znane: minister Domański odpowiada za katastrofę finansów publicznych.
– Szef Gabinetu Prezydenta RP @szefernaker pic.twitter.com/WPZkJZKpjx
— Kancelaria Prezydenta RP (@prezydentpl) 20 listopada 2026
Kancelaria Prezydenta potwierdziła, że zmiany w Radzie Ministrów ogłoszono postanowieniami z 19 i 20 listopada, właśnie na wniosek szefa rządu. Domański od 13 grudnia 2023 roku jest ministrem finansów, a od 24 lipca 2025 roku ministrem finansów i gospodarki. Został czwartym wicepremierem w gabinecie Tuska.
Deficyt zostaje ogromny, a odsetki rosną
Ustawa budżetowa na 2026 rok dopuszcza deficyt budżetu państwa do 271,7 mld zł. Ministerstwo Finansów podało 16 listopada szacunki za okres od stycznia do października. Dochody wyniosły 501,7 mld zł, wydatki 696,9 mld zł, a deficyt 195,2 mld zł, czyli 71,8 proc. rocznego limitu. To mniej niż przed rokiem o 31,9 mld zł. Dziura i tak pozostaje olbrzymia.
29 września rząd przyjął projekt budżetu na 2027 rok. Dochody mają wynieść 696,4 mld zł, wydatki 977,6 mld zł, a deficyt nie więcej niż 281,2 mld zł. To jeszcze więcej niż tegoroczny limit. Polska od lipca 2024 roku jest w unijnej procedurze nadmiernego deficytu. Rada UE w styczniu 2025 roku zaleciła wyjście z niej do 2028 roku.
Deficyt całego sektora jest wyższy niż dziura w budżecie państwa. Komisja Europejska w jesiennej prognozie z 17 listopada szacuje go na 7,1 proc. PKB w 2026 i 2027 roku oraz 7,2 proc. w 2028 roku. W 2025 roku było to 7,2 proc. PKB. Komisja spodziewa się też inflacji 4,4 proc. w 2027 roku, po 3,3 proc. w 2026 roku. Rząd w projekcie budżetu założył wzrost PKB o 3,0 proc. i inflację 2,8 proc. Te liczby się rozjeżdżają.
Rosną też odsetki. Po październiku na obsługę długu Skarbu Państwa wydano już 75,4 mld zł, czyli 83,8 proc. rocznego limitu, o 15,7 mld zł więcej niż rok wcześniej. W 2027 roku limit ma wynieść 107,0 mld zł, to jest 2,43 proc. PKB, o 17 mld zł więcej niż w 2026 roku. Minister Domański tłumaczył to większym długiem i refinansowaniem starych, tanich obligacji przy wyższym oprocentowaniu. Strategia rządu zakłada, że te koszty zbliżą się do 3 proc. PKB w 2030 roku. Rada Fiskalna ostrzega, że koszty obsługi zadłużenia całego sektora mogą dojść do 3,6 proc. PKB w 2030 roku i że od 2029 roku pojawi się „efekt kuli śnieżnej”.
Rekordowy dług Polski. Co to znaczy dla naszych kieszeni
Na koniec czerwca 2026 roku dług według unijnej definicji wyniósł 2 598,3 mld zł, czyli 64,5 proc. PKB. Krajowy państwowy dług publiczny był niższy: 2 147,8 mld zł, czyli 53,3 proc. PKB. Różnica to m.in. fundusze obsługiwane przez Bank Gospodarstwa Krajowego, w tym zbrojeniowe, które stoją poza ustawą budżetową. Strategia resortu finansów przewiduje, że dług unijny wzrośnie do 67,6 proc. PKB w 2026 roku, 69,3 proc. w 2027 roku i 76,6 proc. w 2030 roku. Komisja Europejska daje nawet 67,7 proc. w 2026 roku, 70,1 proc. w 2027 roku i 73,5 proc. w 2028 roku. Krajowa miara ma zostać pod progiem konstytucyjnym 60 proc., ale próg ostrożnościowy 55 proc. rząd sam widzi jako zagrożony w 2028 roku.
Według wstępnych danych GUS na koniec września w Polsce żyło około 37,21 mln osób. Przy unijnym długu z końca czerwca wychodzi około 70 tys. zł na mieszkańca. Przy miarze krajowej około 58 tys. zł. To już nie jest abstrakcja z tabel Ministerstwa Finansów. To zobowiązanie, które kiedyś ktoś spłaci podatkami albo inflacją.
W krótkim terminie Polak poczuje to w cenach i ratach. Prezydent Nawrocki podpisał podwyżkę akcyzy od 2027 roku. Resort finansów liczy, że sama akcyza przyniesie 100,1 mld zł, o 7,0 mld zł więcej niż przewidywane wykonanie w 2026 roku. Chodzi o alkohol, wyroby tytoniowe i nikotynowe. Do tego ma wygasnąć program obniżonego VAT i akcyzy na paliwa. I wiceprezes NBP Marta Kightley, i Komisja Europejska ostrzegają, że cofnięcie tarcz podbije inflację na początku 2027 roku. Rada Polityki Pieniężnej utrzymała w listopadzie stopę referencyjną na 3,75 proc. Wyższa inflacja utrudnia jej obniżki. Droższy kredyt to droższe mieszkanie i wyższe raty.
W dłuższej perspektywie odsetki wypychają inne wydatki. Już latem pisaliśmy, że koszty długu przewyższyły program 800 plus. W 2027 roku 107 mld zł na samą obsługę to pieniądze, których nie będzie na niższą daninę albo na realną poprawę usług. Ciężar spadnie na kolejne roczniki, bo dług według unijnej miary ma rosnąć aż do końca dekady.
Podatki powinny być niskie, proste i powinno ich być mało. Rozrzutne państwo najpierw wydaje ponad stan, potem sięga głębiej do kieszeni obywatela i zostawia rachunek dzieciom. Awans ministra, który taki rachunek przygotował, jest nagrodą za złą politykę.
Źródła: Ministerstwo Finansów, wykonanie budżetu I–X 2026, Ministerstwo Finansów, projekt budżetu na 2027 r., Strategia zarządzania długiem na lata 2027–2030, Komisja Europejska, jesienna prognoza 2026, Kancelaria Prezydenta RP, zmiany w składzie rządu 20.11.2026.