Trzy obiekty, dwie rakiety i najprawdopodobniej dron odrzutowy, naruszyły w piątek rano polską przestrzeń powietrzną. Dyżurne myśliwce nie oddały jednak ani jednego strzału. Dlaczego? O tym na konferencji prasowej u boku Władysława Kosiniaka-Kamysza mówił Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych gen. broni pil. Ireneusz Nowak.
Poranne doniesienia o upadku rosyjskich obiektów w Nowym Lipowcu (pow. biłgorajski), Rudniku nad Sanem (pow. niżański) oraz Mołodyczu (pow. jarosławski) natychmiast wywołały w kraju falę pytań. Skoro w powietrzu były polskie i sojusznicze myśliwce, a systemy obrony powietrznej pracowały w podwyższonej gotowości, dlaczego żaden z intruzów nie został zestrzelony?
Podczas konferencji prasowej gen. Nowak potwierdził, że w nocy i o poranku polskie i sojusznicze myśliwce nie użyły uzbrojenia. Nieba nad wschodnią Polską strzegły polskie myśliwce F-16 z bazy w Łasku oraz szwedzkie Gripeny stacjonujące w Mińsku Mazowieckim. Maszyny wspierały holenderski samolot do tankowania w powietrzu MRTT oraz szwedzki samolot wczesnego ostrzegania Saab 340.
Generał podał, że pierwsze ostrzeżenie (żółte) zostało ogłoszone o godz. 1.40 i trwało do 5.49; od tego momentu do godziny 7.00 wprowadzono alarm czerwony, powiązany z alarmem dla ludności.
Zaznaczył, że rosyjskie bombowce, wracając do swoich baz, odpaliły jeszcze kolejną salwę pocisków manewrujących, w związku z czym interweniowały nasze F-16 z Krzesin poderwane po godz. 7.00.
Próbę przechwycenia jednego z obiektów – najprawdopodobniej rosyjskiego pocisku manewrującego Ch-101 – podjęli piloci szwedzkich Gripenów. Mimo zbliżenia się w rejon przelotu rakiety, do odpalenia uzbrojenia nie doszło.
– Piloci Szwedzi podjęli próbę przechwycenia najprawdopodobniej pocisku Ch-101. Jeden z nich zameldował w naszym slangu lotniczym „probable”, czyli prawdopodobnie pocisk manewrujący, „negative VID”, czyli nie był zdolny w tym momencie do wykonania wizualnej lub też optoelektronicznej identyfikacji obiektu, ze względu na niezwykle trudne warunki atmosferyczne, które w tym momencie panowały w tym rejonie – mówił gen. Nowak.
W wojskowych procedurach czasu pokoju brak jednoznacznej identyfikacji celu blokuje otwarcie ognia, nawet jeśli wcześniejszy rozkaz warunkowy zezwala na zestrzelenie.
– Nie było użycia uzbrojenia tej nocy, nie było warunków wszystkich spełnionych do użycia systemu uzbrojenia – podkreślił Dowódca Operacyjny RSZ.
Ponad 800 km/h i 3 minuty nad Polską
Drugim kluczowym czynnikiem był krótki czas reakcji, jaki miały polskie i sojusznicze załogi. Z danych przedstawionych przez wojsko wynika, że wszystkie trzy obiekty poruszały się z bardzo dużą prędkością.
Gen. Nowak zwrócił uwagę, że na samym zobrazowaniu radarowym trudno jednoznacznie odróżnić konkretny typ lecącego uzbrojenia. Wstępna kwalifikacja opiera się więc na parametrach lotu, w tym na tzw. indeksie prędkości.
Wszystkie trzy obiekty, które wleciały nad Polskę, leciały szybciej niż 800 km/h. Taka charakterystyka wskazywała na pociski manewrujące Ch-101 lub odrzutowe bezzałogowce typu Gerań-5, nie dawała jednak kompletu przesłanek pozwalających na bezpieczne użycie broni.
Według wyliczeń gen. Nowaka Rosjanie użyli tej nocy siedmiu bombowców dalekiego zasięgu, 26 pocisków Kalibr, 72 rakiet Ch-101 oraz 503 dronów, w tym 202 maszyn o napędzie odrzutowym. Bezpośrednio w pasie przygranicznym polskie systemy śledziły 11 obiektów grożących wtargnięciem, z których trzy ostatecznie przekroczyły granicę.
Gen. Nowak i Kosiniak-Kamysz zapytani zostali, jak długo obiekty przebywały w polskiej przestrzeni powietrznej. – To są minuty przebywania. Ta odległość, gdzie zlokalizowaliśmy rakietę Ch-101, to jest około 50 km od granicy, to jest około 3 minuty – powiedział szef MON.
Podsumowując, zdaniem gen. Nowaka nie podjęto próby zastrzelenia obcych obiektów, bo nie pozwalała na to pogoda, a wszystko działo się zbyt szybko.