Strona głównaGŁÓWNYGrażynokracja. Mężczyźni płacą, kobiety mają przywileje. Czas na równość wobec prawa

Grażynokracja. Mężczyźni płacą, kobiety mają przywileje. Czas na równość wobec prawa

-

- Reklama -

Mężczyźni w Polsce wpłacają wyraźnie więcej podatku dochodowego niż kobiety. Kobiety mają niższy wiek emerytalny, dłuższe dalsze trwanie życia po jego osiągnięciu i nie ponoszą generalnego obowiązku kwalifikacji wojskowej. System w ten sposób przerzuca koszty z jednych obywateli na drugich. Czas na równość wobec prawa.

Chodzi o przywileje zapisane w ustawach i o wielkość państwa, które te przywileje finansuje.

- Reklama -

Mężczyźni wpłacają wyraźnie więcej podatku dochodowego

Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na interpelację poselską podało podatek należny PIT za 2023 rok według płci. Po zsumowaniu wszystkich grup mężczyźni wpłacili 86,88 mld zł, a kobiety 56,73 mld zł. To o około 53 proc. więcej po stronie mężczyzn. Chodzi o podatek dochodowy od osób fizycznych. Wspólne rozliczenie małżonków ministerstwo podzieliło na pół.

Ta różnica jest istotna, bo PIT zasila budżet, z którego państwo finansuje świadczenia i zatrudnienie w sferze publicznej. Składki i podatki zależą od pracy oraz zarobków. Świadczenia emerytalne zależą od wieku przejścia na emeryturę i dalszego trwania życia. Im wcześniej ktoś schodzi z rynku pracy, tym krócej wpłaca i tym dłużej może pobierać świadczenie.

Co piąta kobieta w wieku produkcyjnym jest bierna zawodowo

Według wstępnych wyników Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności GUS w czwartym kwartale 2025 roku współczynnik aktywności zawodowej w wieku produkcyjnym był zróżnicowany. Wyniósł 84,9 proc. wśród mężczyzn i 79,7 proc. wśród kobiet. Około co piąta kobieta w wieku produkcyjnym była więc bierna zawodowo.

GUS definiuje wiek produkcyjny jako 18–64 lata dla mężczyzn i 18–59 lat dla kobiet. Sam ten podział już zawiera niższy wiek emerytalny kobiet. Wśród biernych w wieku produkcyjnym najczęstsze przyczyny to nauka (32,5 proc.), choroba lub niepełnosprawność (23,7 proc.) oraz obowiązki rodzinne (17,3 proc.). Emeryturę wskazało aż 8,3 proc. tej grupy. W zbiorowości biernych w wieku 15–74 lata obowiązki rodzinne częściej dotyczyły kobiet (10,7 proc.) niż mężczyzn (1,2 proc.).

W tym samym przedziale wieku luka jest jeszcze wyraźniejsza. Według Eurostatu w 2025 roku wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 20–64 lata wyniósł w Polsce 84,5 proc. wśród mężczyzn i 73,2 proc. wśród kobiet. To różnica ponad 11 punktów procentowych.

Ma to znaczenie także dla przyszłych emerytur, które ktoś będzie musiał sfinansować. Raport o sytuacji demograficznej Polski, oparty na danych GUS, podaje, że wśród kobiet urodzonych w 1979 roku 25 proc. nie urodziło dziecka przed ukończeniem 40. roku życia. Współczynnik dzietności spadł do 1,10 w 2024 roku. Rok wcześniej wynosił 1,16. Im mniej dzieci, tym ciaśniejsze stają się ramy systemu, który już teraz opiera się na pracy i daninach czynnych zawodowo.

Równość wobec prawa: wiek emerytalny i obowiązek obrony

Ustawowy wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. GUS potwierdza, że faktyczny wiek przyznania emerytury z ZUS jest do tych progów zbliżony. W 2024 roku wyniósł 60,6 roku dla kobiet i 65,1 roku dla mężczyzn. Wśród nowo przyznanych emerytur 96,0 proc. świadczeń kobiet przypadało na wiek 60–64 lata, a 98,6 proc. świadczeń mężczyzn na wiek 65 lat lub więcej. Pisaliśmy już, że ten wiek należy co najmniej zrównać. We wrześniu 2026 roku rząd komunikował, że nie prowadzi prac nad zmianą.

Skutki widać w tablicach trwania życia. Według GUS w 2024 roku przeciętne dalsze trwanie życia 60-letniej kobiety wynosiło 24,52 roku, a 65-letniego mężczyzny 16,31 roku. Od momentu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego kobieta ma więc przed sobą o około 50 proc. dłuższe dalsze życie niż mężczyzna. Prawo w ten sposób wydłuża okres pobierania emerytury po stronie kobiet.

Sama miesięczna emerytura kobiet jest przy tym niższa. Według GUS na 31 marca 2024 roku przeciętna emerytura z ZUS wyniosła 4 674,51 zł u mężczyzn. U kobiet było to 3 208,70 zł. To m.in. efekt krótszego stażu składkowego i dzielenia kapitału przez dłuższe dalsze trwanie życia. Tablica, z której korzysta ZUS, jest wspólna dla obu płci. W tablicy obowiązującej od kwietnia 2025 roku dalsze trwanie życia wynosi 266,4 miesiąca w wieku 60 lat. W wieku 65 lat jest to 220,8 miesiąca. Wcześniejsze przejście na emeryturę obniża miesięczne świadczenie, ale pozostaje przywilejem wcześniejszego odejścia z pracy.

Podobna nierówność dotyczy obrony. Zgodnie z art. 59 ustawy o obronie Ojczyzny do kwalifikacji wojskowej obowiązani są stawić się mężczyźni, którzy w danym roku kończą 19 lat. Obowiązek trwa do końca roku, w którym kończą 60 lat. Kobiety mogą zgłosić się ochotniczo. Art. 60 przewiduje, że obowiązkowi można poddać kobiety z określonymi kwalifikacjami, na przykład medycznymi albo informatycznymi. Generalny obowiązek spoczywa jednak na mężczyznach. Ewentualny obowiązek służby w czasie wojny nie powinien omijać kobiet.

Sfera publiczna jest silnie sfeminizowana

Wielkie obszary finansowane w dużej mierze ze środków publicznych są silnie sfeminizowane. Według GUS na koniec grudnia 2024 roku kobiety stanowiły 79,6 proc. pracujących w edukacji oraz 82,0 proc. w opiece zdrowotnej i pomocy społecznej. Te sekcje obejmują także podmioty prywatne. W służbie cywilnej, według danych Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na 31 grudnia 2025 roku, kobiety stanowiły 74 proc. zatrudnionych.

Wynagrodzenia w urzędach, szkołach i olbrzymiej części ochrony zdrowia są finansowane z podatków i składek. Im większe jest państwo, tym mocniej różnice zapisane w prawie zamieniają się w transfery. Problemem jest rozrost państwa i przywileje zapisane w ustawach. To właśnie ten system przerzuca ciężar z mężczyzn na kobiety: przez niższy wiek emerytalny, dłuższy okres świadczeń i jednostronny obowiązek obrony.

Równość wobec prawa oznacza te same zasady dla obu płci. Ten sam wiek emerytalny. Te same obowiązki obronne. Ten sam sposób liczenia świadczeń. Kto chce równości, powinien najpierw usunąć z prawa przywileje związane z płcią.

Wolnościowe rozwiązanie: mniej państwa, więcej rynku

Samo zrównanie wieku emerytalnego i obowiązków obronnych to oczywiście tylko socjalistyczna „walka z nierównościami”. Państwowa służba zdrowia, państwowa edukacja czy obowiązkowa służba wojskowa powinny zostać całkowicie zniesione. O cenach i jakości usług, które dziś nazywa się publicznymi, powinien decydować rynek, czyli dobrowolne umowy między tymi, którzy usługi świadczą, a tymi, którzy z nich korzystają i za nie płacą. Dopiero wtedy będzie uczciwie, bo każdy będzie płacił za to, z czego sam korzysta, a nie za cudze przywileje.

Dopóki tak się nie stanie, system będzie utrzymywany głównie przez mężczyzn. Jego głównymi beneficjentkami pozostaną kobiety: emerytki, które dłużej pobierają świadczenia, a także kobiety bezdzietne i te, które nie wnoszą do wspólnej kasy równego wkładu. Pokazują to przytoczone wyżej dane o podatkach, aktywności zawodowej i dalszym trwaniu życia.

Nie dziwi więc, że kobiety częściej głosują na partie socjalne, takie jak PiS, PO, dawne SLD czyli dzisiejsza Lewica, skoro czerpią z rozbudowanego państwa korzyści. Pokazał to exit poll Ipsos z wyborów do Sejmu w 2023 roku. Na PiS, KO i Lewicę zagłosowało łącznie 79,6 proc. kobiet i 74,2 proc. mężczyzn. Lewica miała 10,1 proc. poparcia wśród kobiet i 6,9 proc. wśród mężczyzn. Konfederację, jedyną siłę w Sejmie postulującą niższe podatki i mniejsze państwo, wybrało 9,3 proc. mężczyzn i zaledwie 3,4 proc. kobiet. Jeszcze wyraźniej widać to wśród najstarszych wyborców, w dużej części emerytów. W grupie 60+ na PiS zagłosowało 53 proc., a na KO 31,3 proc., czyli łącznie ponad 84 proc. Po doliczeniu Lewicy (5,2 proc.) to blisko 90 proc. Konfederację wybrał w tej grupie zaledwie 1 proc. głosujących. Przez to, że tak głosują, mamy to, co mamy: coraz większe państwo, coraz wyższe daniny i coraz więcej przywilejów finansowanych z cudzej pracy.

Źródła: GUS, BAEL, 4 kwartał 2025 r., Ministerstwo Finansów, odpowiedź na interpelację nr 9265, GUS, Trwanie życia w 2024 r., GUS, Emerytury i renty w 2024 r., KPRM, Służba cywilna w liczbach.

Najnowsze