Ppor. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój” – wyklęty przez komunistów Żołnierz Niezłomny – został zidentyfikowany! Notę identyfikacyjną odebrała w Pałacu Prezydenckim siostrzenica „Roja”, Barbara Kownacka-Płauszewska.
Mieczysław Dziemieszkiewicz, ps. „Rój”, urodził się 25 stycznia 1925 r. w Zagrobach w patriotycznej rodzinie jako syn Adama i Stefanii ze Świerczewskich. W materiałach UB o jego ojcu czytamy, że „walczył w szeregach białogwardzistów przeciwko Armii Czerwonej”. W 1939 r. Mieczysław ukończył szkołę powszechną w Różanie. O tym miejscu śpiewał potem Jan Krzysztof Kelus:
Różan, zwykły Różan
czyjeś łzy, jakiś ból,
rzeczywiście na wzgórzach
Różan nad Narwią, Różan
ani twój,
ani mój
Słowa te oddają również tragizm losów „Roja”. Podczas okupacji niemieckiej był za młody, aby walczyć, ale w ramach Narodowych Sił Zbrojnych przewoził materiały konspiracyjne, które przekazywał mu starszy brat Roman. Uczestniczył w kursach tajnego nauczania w Makowie Mazowieckim oraz pracował w niemieckim przedsiębiorstwie przewozowym.
Wiosną 1945 r. został wcielony do tzw. Ludowego Wojska Polskiego z przydziałem do 1. zapasowego pułku piechoty w Warszawie. Z tej podporządkowanej komunistom armii zdezerterował na wieść o śmierci starszego brata, porucznika Romana Dziemieszkiewicza, pseudonimy „Adam”, „Pogoda”, komendanta Powiatu NSZ Ciechanów, zamordowanego w listopadzie 1945 r. przez żołnierzy sowieckich.
Pozostający pod wielkim wpływem brata „Rój” poprzysiągł krwawą zemstę na komunistach.
Średnia wieku – 26 lat
Mieczysław Dziemieszkiewicz zbiegł na teren powiatu ciechanowskiego. Wkrótce został żołnierzem Narodowych Sił Zbrojnych/Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, wstępując do oddziału ppor. Mariana Kraśniewskiego „Burzy” działającego w ramach XVI Okręgu NZW (Północne Mazowsze). Wtedy przybrał pseudonim Rój. Jako dwudziestolatek, decyzją dowódcy NSZ, został odznaczony Krzyżem Walecznych za brawurowe bohaterstwo.
„Rój” pełnił początkowo funkcję łącznika między Komendą Okręgu a Komendą Powiatu. Od 1946 r. był dowódcą oddziału Pogotowia Akcji Specjalnej NZW na terenie powiatu ciechanowskiego. Dziemieszkiewicz stworzył go na polecenie swojego przełożonego – dowódcy kompanii Mariana Koźniewskiego „Waltera”, w odpowiedzi na dokonywanie przez bezpiekę masowych aresztowań w Ciechanowie i okolicy.
Gdy inni byli zmuszani do rozwiązywania oddziałów zbrojnych i zaprzestania walki, on rozwijał działalność konspiracyjną i bojową. Jego oddział, liczący przeciętnie 15–20 żołnierzy, działał zazwyczaj podzielony na trzy samodzielne patrole partyzanckie „Pilota”, „Tygrysa” i „Kaźmierczuka”. Średnia wieku wynosiła 26 lat.
Chciał aresztować Jaroszewicza
Od 20 maja 1947 r. „Rój” pełnił funkcję komendanta powiatu „Ciężki”-„Wisła” (obejmującego powiat Ciechanów oraz część powiatów Płońsk i Mława). W 1948 r., w uznaniu wybitnych zdolności dowódczych, został awansowany do stopnia starszego sierżanta.
Dowodził kilkudziesięcioma akcjami przeciw przedstawicielom komunistycznej władzy – przede wszystkim funkcjonariuszom PPR, aparatu terroru oraz agenturze. Brał także udział w rozbiciu ubeckiego więzienia w Pułtusku (z 25 na 26 listopada 1946 r.) i uwolnieniu 65 przetrzymywanych tam więźniów.
Kolejną akcją miało być wzięcie do niewoli gen. Piotra Jaroszewicza (politruka LWP i późniejszego premiera PRL), w zamian za którego planował zażądać zwolnienia więźniów politycznych z powiatu ciechanowskiego. Przebywający u krewnych w powiecie garwolińskim Jaroszewicz wyjechał jednak wcześniej do Warszawy i zasadzka zakończyła się niepowodzeniem.
Nierówny bój
Oto wybrane akcje przeprowadzone przez „Roja” i jego żołnierzy:
- 3 listopada 1947 r. w osadzie Brańce (gmina Bartołdy) opanowano posterunek Milicji Obywatelskiej (MO) i zabito funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa (UB).
- 1 kwietnia 1948 r. w okolicy wsi Trzebucza (powiat miński) „Rój” urządził zasadzkę na transport więźniów przewożonych z Węgrowa do Warszawy, gdzie zlikwidowano oficera i dwóch innych funkcjonariuszy.
- 16 marca 1948 r. w osadzie Gąsocin (powiat ciechanowski) zabito dwóch współpracowników UB, a 19 maja 1948 r. w Węgrzynowie członka PPR, będącego agentem UB.
- 15 stycznia 1951 r. dwuosobowy patrol w mundurach ukrytych pod płaszczami, w biały dzień wszedł do Banku Spółdzielczego w Nasielsku i zarekwirował 46 512 zł.
W czasie walki stoczonej 25 czerwca 1948 r. pod Kadzidłem Komenda Okręgu Północne Mazowsze NZW została rozbita. Dziemieszkiewicz podjął się odbudowy struktur, podporządkowując sobie kilka patroli Pogotowia Akcji Specjalnej (ok. 30–40 żołnierzy). W lipcu 1948 r. powołał samodzielną Komendę Powiatową NZW o kryptonimie „Wisła” wraz z sekcjami: Propagandy i Informacji, Uzbrojenia, Wywiadu i Kontrwywiadu oraz Sanitarną.
Słynny bój patrolu pod dowództwem Edwarda Dobrzyńskiego, pseudonim „Orzyc”, rozegrał się 2 marca 1949 r. pod Gostkowem, gdzie ośmiu żołnierzy NZW walczyło z 984 żołnierzami KBW; walczyli do końca – siedmiu zginęło (czterech spłonęło żywcem), a jeden, ciężko ranny, został wzięty do niewoli.
Wielka Chrześcijańska Polska
Domeną Mieczysława Dziemieszkiewicza nie była jednak wyłącznie zbrojna walka partyzancka. Znaczną część jego działalności pochłaniała akcja propagandowa. 6 listopada 1949 r. w Gołotczyźnie nieopodal Ciechanowa „Rój” zatrzymał pociąg osobowy; jego żołnierze rozdali antykomunistyczne ulotki, a sam dowódca wygłosił do pasażerów antysowieckie przemówienie, po czym dokonano egzekucji jadących tym składem stalinowskich funkcjonariuszy w związku z 32. rocznicą rewolucji październikowej.
Podobnie 28 sierpnia 1950 r. w Pomiechówku oddział zatrzymał pociąg (w starciu zginęło 4 funkcjonariuszy MO i SOK), a Dziemieszkiewicz zorganizował antykomunistyczny wiec, podczas którego ponownie wygłosił patriotyczne przemówienie. Podobnych akcji przeprowadzono więcej.
„Rój” podtrzymywał też wśród swoich żołnierzy wysokie morale. W jednym z zachowanych wystąpień, 28 maja 1950 r., zwracał się do swoich podwładnych: „Koledzy, nie zrażajmy się tym, że giną co dnia najlepsi synowie Ojczyzny. Nic to. Giną za wiarę i Polskę, a z krwi ich wyrośnie Wielka Chrześcijańska Polska tylko dla prawdziwych Polaków”.
Dalej podkreślał: „Koledzy, każdy z Was musi być dobrym żołnierzem, dowódcą i kolegą, bo gdy przyjdzie chwila, że zginie Wasz dowódca, nie hamujcie pracy, a szerzcie Narodową Organizację jako Apostołowie, głosząc słowo Boże wśród pogan”.
Sens walki
Żołnierze szanowali swojego dowódcę. Podziwiano jego odwagę oraz głęboką religijność – każdy dzień zaczynał od wydania rozkazu o modlitwie. Partyzanci, oprócz naszywek „Śmierć wrogom Ojczyzny”, nosili ryngrafy z Matką Bożą i zwalczali ludzi odpowiedzialnych za walkę z Kościołem.
Promieniował ideowością, patriotyzmem oraz wiernością zasadom, które streszczają się w słynnej polskiej triadzie „Bóg, Honor, Ojczyzna”. Dziś z pełną odpowiedzialnością można powiedzieć o nim: wyklęty przez komunistów Żołnierz Niezłomny.
Cechy te okazały się szczególnie istotne, aby utrzymać wiarę w sens walki w momencie, kiedy stało się jasne, że III wojna światowa nie wybuchnie, a partyzantom przyjdzie zapewne oddać swoje młode życie. Jedyną alternatywą były jednak dla nich tortury i niechybna śmierć w ubeckich katowniach.
„Wartość walki tkwi nie w szansach zwycięstwa sprawy, w imię której się ją podjęło, ale w wielkości tej sprawy” – napisał prof. Henryk Elzenberg.
Ta heroiczna, pozbawiona szans na wygraną walka Żołnierzy Wyklętych miała sens – tak jak sens miały inne polskie powstania: listopadowe, styczniowe oraz sierpniowe – warszawskie. Walkę bowiem, w której „Rój” brał udział jeszcze długo po formalnym zakończeniu II wojny światowej w Europie, słusznie nazywa się dziś ostatnim polskim powstaniem – antysowieckim.
Jeden z podwładnych, Władysław Grudziński, pseudonim „Pilot”, poświęcił „Rojowi” wiersz:
Kto raz go widział, ten z pamięci już jego rysów nie wymaże,
Kto raz z nim walczył, ten pójdzie, gdzie tylko mu rozkaże,
Kto raz miał możność być z nim razem i znosić trudy znoje,
Ten pójdzie pod jego rozkazem dla Polski dać życie swoje.
Dziecięciem prawie jeszcze był, gdy las go wpędził w bój,
O Wolnej Polsce zawsze śnił młody rycerski »Rój«.
Nie zraził się, gdy padł mu brat rażony kulą wroga,
W duszę mu wplótł się zemsty bat i zdrajców do dziś smaga.
On porwał Przasnysz i Ciechanów do walki ze zdrajcami,
To on przestrachem jest tyranów i drżą przed nim nocami.
Konopki, Przasnysz i Gąsocin tam krwią swe drogi znaczył,
Na każdym bił i psocił, gdzie tylko ich zobaczył.
Spać i jeść nie mógł, gdy dni kilka nie zaszedł im za skórę,
On musiał stale tropić »wilka« i ranić mu pazury.
Dlatego imię jego słynie daleko i szeroko,
Za uczciwość i odwagę będzie miał stale oko,
Potomność powie o nim dobrze i sławy mu nie ujmie,
Nie zginie jego dobre imię w innych nieprawych tłumie.
Aby dał Bóg, by z trudów Twych i nieprzespanych nocy,
Wyrosła Polska Wielka, Wolna od zdrajców i przemocy.
Dobremu, lecz niestałemu koledze Mietkowi »Rojowi« na pamiątkę Poświęca.
„Nigdy go nie znajdziecie”
Oczywiście komunistyczna propaganda robiła z niego bandytę, krwawego watażkę i pijaka mordującego niewinnych ludzi – choć w rzeczywistości likwidował on zdrajców. Przypisywano mu zbrodnie, których nigdy nie popełnił (np. zastrzelenie kilkuletniego dziecka), co obrazują słowa Mariana E. Kofmana: „Nie drgnęła nawet ręka faszystom »Roja«, kiedy serią z automatu pozbawili życia 63-letniego uczciwego i spokojnego człowieka, zasłużonego wychowawcę i pedagoga”.
Patrole NZW podległe Dziemieszkiewiczowi walczyły do końca, przeprowadzając przede wszystkim akcje likwidacyjne. Do namierzenia „Roja” przyczyniła się jego narzeczona, Alina Burkacka-Galińska. Bezpieka aresztowała rodziców dziewczyny i okrutnym szantażem zmusiła ją do współpracy, co pozwoliło agentom UB zlokalizować miejsce pobytu żołnierza.
Starszy sierżant Mieczysław Dziemieszkiewicz zginął w walce 13 kwietnia 1951 r., otoczony w gospodarstwie Burkackich w miejscowości Szyszki. Wraz z podwładnym, Bronisławem Gniazdowskim, pseudonim „Mazur”, próbował przedrzeć się przez obławę zorganizowaną przez ok. 270-osobową grupę KBW, UB i MO wspieraną przez samolot.
Ciała pomordowanych komuniści wystawili na widok publiczny, a zwłoki „Roja” włóczyli za samochodem. Do dziś nie wiadomo, gdzie „Rój” i „Mazur” zostali pochowani.
Ale komuniści zabili „Roja” tylko częściowo. Ich uzurpatorska, nielegalna władza (sfałszowali wybory w styczniu 1947 r.) nie sięgała tak daleko. Nie byli wszechwładni. Polskiego żołnierza mogli najwyżej pozbawić doczesnego życia, wyeliminować fizycznie, ale pamięć o niezłomnym „Roju” przetrwała okres PRL-u oraz kolejne dekady wolnej Polski.
I będzie trwała za sprawą młodych Polaków, dla których żołnierze niezłomni są wzorem do naśladowania, odtrutką na postępowy, zakłamany świat III RP. To ostateczna klęska komuny, z którą do dziś czerwoni przestępcy i ich resortowe dzieci nie mogą się pogodzić.
13 października 2007 r. za wybitne zasługi dla niepodległości Polski prezydent RP Lech Kaczyński odznaczył pośmiertnie Mieczysława Dziemieszkiewicza Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Tadeusz Płużański
Tekst ukazał się w tygodniku „Najwyższy CZAS!” nr 45-46, 2 – 15 listopada 2026 r. Do nabycia w najlepszych salonach prasowych lub w e-wydaniu na stronie Biblioteki Wolności.