Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Lublinie nakazał we wtorek wpisanie do rejestru stanu cywilnego aktu zawartego w Portugalii „ślubu” dwóch kobiet. Tym samym uchylił decyzje o odmowie tego wpisu wydane przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego i wojewodę lubelskiego.
– Sąd nie podziela stanowiska, że dokonanie transkrypcji tego aktu mogłoby spowodować realne, poważne zagrożenie dla podstawowych zasad porządku prawnego. Uznanie małżeństwa legalnie zawartego za granicą, przez przeniesienie tego aktu w drodze transkrypcji, nie narusza zasad konstytucyjnych, nie koliduje z instytucją małżeństwa, która ma określone ramy w polskim porządku prawnym – powiedziała w uzasadnieniu orzeczenia sędzia Iwona Tchórzewska.
Sąd zobowiązał kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (USC) w Lublinie do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu „małżeństwa” zawartego przez dwie kobiety w lipcu 2023 r. w Portugalii. Sąd wyznaczył na to termin 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych, co nastąpi po uprawomocnieniu się wyroku. Zasądził też od wojewody lubelskiego zapłatę 1674 zł na rzecz skarżących kobiet z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Sprawa dotyczy skargi dwóch kobiet, którym kierownik USC w Lublinie odmówił wpisania aktu „ślubu” do krajowych ksiąg stanu cywilnego w październiku 2023 r. Decyzję tę kobiety zaskarżyły do wojewody lubelskiego, który 6 grudnia 2023 r. utrzymał ją w mocy. Uzasadniając odmowę, oba organy wskazywały m.in., że transkrypcja aktu „małżeństwa osób tej samej płci” byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego w Polsce. Powołały się m.in. na przepisy o aktach stanu cywilnego i Konstytucję RP.
Lesbijki złożyły skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji wojewody i dokonania transkrypcji. W skardze podkreślały, że wniosły o transkrypcję zgodnie z obowiązującym prawem, które je do tego zobowiązuje. Wskazywały na naruszenie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa wyłącznie z tego powodu, że jako małżonkowie są w nim wskazane dwie osoby tej samej płci. W odpowiedzi na skargę wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko, wskazując m.in. na przeszkody do dokonania transkrypcji tego aktu.
WSA uchylił decyzję wojewody, a przy wydaniu orzeczenia powoływał się na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) wydane w podobnej sprawie transkrypcji aktu „ślubu” dwóch mężczyzn zawartego w Berlinie.
Sędzia Tchórzewska, powołując się na oba te orzeczenia, odniosła się też do art. 18 Konstytucji RP, mówiącego o ochronie prawnej małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny, na co wskazywały urzędy, odmawiając transkrypcji. W ocenie sądu przepis ten nie stanowi bezwzględnej przeszkody do przeniesienia do polskiego rejestru stanu cywilnego aktu „małżeństwa osób tej samej płci” zawartego legalnie w innym państwie UE. Ponadto przepis ten nie może być interpretowany samodzielnie, w oderwaniu od innych artykułów Konstytucji mówiących m.in. o równości wszystkich wobec prawa, o prawie każdego do ochrony życia rodzinnego, prywatnego i dobrego imienia. – Inny sposób rozumienia art. 18 Konstytucji pozostawałby w kolizji z zakazem dyskryminacji w życiu społecznym, w tym z powodu płci i orientacji seksualnej – zaznaczyła sędzia.
Wydany we wtorek wyrok jest nieprawomocny.
Rzecznik prasowy wojewody lubelskiego Marcin Bubicz powiedział PAP, że urząd czeka na uzasadnienie orzeczenia i po jego analizie podjęta zostanie decyzja dotycząca ewentualnego zaskarżenia wyroku.
Do wykonania wyroku WSA – po jego uprawomocnieniu – będzie zobowiązany USC w Lublinie, jednak obecnie taka transkrypcja nie jest możliwa.
„Obowiązujący porządek prawny w Polsce nie daje podstaw, aby dokonywać wszystkich transkrypcji. Rejestracja ich będzie możliwa po wprowadzeniu odpowiednich narzędzi w Systemie Rejestrów Państwowych, w związku z czym oczekujemy na przedstawienie przez Ministra właściwego do spraw informatyzacji rozwiązania formalno-technicznego umożliwiającego taki wpis” – napisała Beata Pietryczuk z biura prasowego lubelskiego ratusza w odpowiedzi na prośbę PAP o komentarz.
Dodała, że do tej pory do USC w Lublinie wpłynęły trzy wnioski o transkrypcję zagranicznego aktu „małżeństwa jednopłciowego”.