Po trzech miesiącach konsultacji francuski rząd zdecydował, że nie będzie obowiązkowego, ogólnokrajowego systemu kaucyjnego na plastikowe butelki i puszki metalowe. Zamiast jednego modelu narzuconego całemu krajowi Paryż stawia na dobrowolne rozwiązania wprowadzane przez poszczególne samorządy.
Francuskie Ministerstwo Transformacji Ekologicznej ogłosiło, że rezygnuje z pomysłu wprowadzenia jednolitej kaucji za opakowania na terenie całego kraju. Decyzja zapadła po trzech miesiącach rozmów z samorządami, producentami opakowań i przedstawicielami branży recyklingowej, a jej głównym argumentem był brak wystarczającej efektywności takiego rozwiązania w skali całego państwa.
Rząd uznał, że sytuacja w poszczególnych regionach Francji jest zbyt zróżnicowana, by narzucać jeden system odgórnie. Samorządy, które już dziś osiągają wysokie wskaźniki segregacji odpadów w ramach własnych, lokalnych rozwiązań, obawiały się, że powszechna kaucja zakłóciłaby ich funkcjonowanie i pozbawiła je dochodów z istniejących systemów zbiórki.
W Polsce było zresztą podobnie. Mamy nowoczesne systemy segregacji, a gminy dodatkowo zarabiały z odzysku plastiku. Rząd Tuska, z minister środowiska Pauliną Hennig-Kloską na czele, był jednak głuchy na wszelakie argumenty i parł do wprowadzenia systemu kaucyjnego za wszelką cenę. W wielu gminach Polacy od zaczęli płacić za wywóz śmieci więcej, nie mówiąc już o problemach towarzyszących zbieraniu butelek i oddawaniu ich do automatów.
Kaucja dobrowolna, nie obowiązkowa. Presja z Brukseli wciąż aktualna
Wracając do Francji, zamiast jednego krajowego mechanizmu Paryż proponuje model zdecentralizowany. Miasta i związki gmin, które uznają, że system kaucyjny pomoże im poprawić wyniki zbiórki odpadów, będą mogły wprowadzić go dobrowolnie. Samorządy osiągające już dobre rezultaty nie będą musiały przebudowywać swojej infrastruktury recyklingowej.
Decyzja Francji nie oznacza jednak, że temat kaucji zniknął z agendy politycznej na dobre. Unijne rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia selektywnej zbiórki co najmniej 90 proc. jednorazowych plastikowych butelek i metalowych puszek na napoje do 1 stycznia 2029 roku, a domyślnym narzędziem realizacji tego celu ma być właśnie system kaucyjny.
Francja może uniknąć tego obowiązku, jeśli spełni określone warunki wyjątkowe. Chodzi o osiągnięcie 80 proc. selektywnej zbiórki odpowiednich opakowań już w 2026 roku oraz przedstawienie Komisji Europejskiej wiarygodnego planu dojścia do poziomu 90 proc.
Obecnie systemy kaucyjne funkcjonują już w 18 krajach Unii Europejskiej.