Szwajcarska Federalna Służba Wywiadu (NDB) poinformowała w czwartek, że upubliczniła akta dotyczące nazistowskiego lekarza i zbrodniarza wojennego Josefa Mengelego. Materiały można pobrać ze strony internetowej resortu obrony Szwajcarii.
Wśród udostępnionych materiałów są liczne doniesienia prasowe i policyjne dokumenty. Niektóre fragmenty zostały zaczernione w celu ochrony źródeł i danych osobowych osób trzecich – podała NDB w komunikacie.
Agencja dpa, która przeanalizowała część akt, przekazała, że znajdują się w nich m.in. sygnały kierowane do policji, jakoby Mengele po ucieczce z Niemiec przebywał w Szwajcarii albo planował wjazd do tego kraju pod fałszywym nazwiskiem. W dokumentach są również wskazówki dotyczące rzekomego pobytu Mengelego w Irlandii, Argentynie i Chile. Według dpa z jednego z dokumentów wynika, że w 1964 roku przebywał w Szwajcarii izraelski szpieg podający się za studenta, którego zadaniem było wytropienie śladów Mengelego.
Do tej pory szwajcarski wywiad odrzucał wnioski historyków o wgląd do akt dotyczących Mengelego. Przełomem okazały się działania historyka z Berna Gerarda Wettsteina, którego wniosek został początkowo odrzucony przez NDB. Badacz odwołał się od tej decyzji do sądu, jednak szwajcarski wywiad – w porozumieniu z Federalnym Archiwum – uprzedził rozstrzygnięcie i zapowiedział otwarcie dokumentów.
Akta można pobrać ze strony internetowej Federalnego Departamentu Obrony, Ochrony Ludności i Sportu (VBS), któremu podlega szwajcarski wywiad.
Josef Mengele był lekarzem SS w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zagłady Auschwitz. Uczestniczył w selekcjach więźniów przywożonych do obozu, decydując o skierowaniu ich do pracy przymusowej albo na śmierć w komorze gazowej. Prowadził też okrutne, pseudonaukowe eksperymenty medyczne na więźniach, m.in. na bliźniętach i osobach z karłowatością.
Po II wojnie światowej Mengele uciekł z Europy do Ameryki Południowej. Przez dziesięciolecia ukrywał się m.in. w Argentynie, Paragwaju i Brazylii, unikając odpowiedzialności karnej. Zmarł w Brazylii w 1979 roku i nigdy nie stanął przed sądem.
Od dłuższego czasu pojawiają się przypuszczenia, że Mengele po wojnie wrócił raz do Europy i przebywał w Szwajcarii.