Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UIPN) poinformował w sobotę, że wydane zostały zgody na ekshumacje szczątków polskich ofiar ukraińskiego ludobójstwa w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim oraz na poszukiwania i ekshumacje w Ugłach na Wołyniu.
Decyzje w tej sprawie podjęto na posiedzeniu ukraińskiej Państwowej Międzyresortowej Komisji ds. Upamiętnienia Uczestników Operacji Antyterrorystycznej, Ofiar Wojny i Represji Politycznych, które odbyło się w piątek, 7 sierpnia.
„W ramach realizacji ustaleń osiągniętych przez Ukraińsko-Polską Grupę Roboczą ds. Pamięci Narodowej komisja wyraziła zgodę na przeprowadzenie badań ekshumacyjnych na terenie dawnej wsi Huta Pieniacka […]” – ogłosił UIPN w sobotę na Facebooku.
„Ponadto, w ramach działań na rzecz zachowania miejsc pamięci narodu polskiego na Ukrainie, uzgodniono przeprowadzenie badań ekshumacyjnych pochówków osób, które zginęły lub zaginęły bez wieści podczas II wojny światowej na terenie wsi Ugły w hromadzie (gminie – PAP) miejskiej Sarny, w rejonie sarneńskim obwodu rówieńskiego” – przekazano w komunikacie.
W odrębnej decyzji komisja zgodziła się na pobranie próbek materiału genetycznego (DNA) ze szczątków pochowanych w latach 1992–2015 na cmentarzu dawnej wsi Ostrówki (…)” – oświadczył UIPN.
W piątek polski Instytut Pamięci Narodowej podał, że w wyniku prac ekshumacyjnych na terenie dawnych wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu, które prowadzono od 13 lipca do 7 sierpnia, odnaleziono szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci, oraz ponad 300 przedmiotów osobistych. 30 sierpnia szczątki zostaną pochowane w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach.
W czerwcu zakończono prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim. Szczątki ludzkie zlokalizowano tam w 25 lokalizacjach na obszarze ponad 200 metrów kwadratowych.
W marcu prowadzone były prace poszukiwawcze w Ugłach. Nie przyniosły one rezultatów, choć w ich trakcie odnaleziono pozostałości kaplicy cmentarnej. Masowego grobu w Ugłach nie odnaleziono.
– Przebadaliśmy wszystkie wskazane miejsca. Przeszukaliśmy gruntownie cały ten teren. Znaleźliśmy pozostałości kaplicy cmentarnej. Nie odnaleźliśmy grobu masowego, ale odnaleźliśmy szczątki i pojedynczy szkielet, który możemy wiązać z tym zdarzeniem – informował wówczas PAP szef polskiej części badań, prof. Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.
Polskę i Ukrainę od wielu lat różni pamięć o roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii, które w latach 1941-1947 dopuściły się ludobójstwa na setkach tysięcy polskich mężczyzn, kobiet i dzieci.
Polska uznaje zbrodnie popełnione na ludności polskiej za ludobójstwo, natomiast wielu ukraińskich propagandystów tytułowanych „historykami” i polityków interpretuje je jako element rzekomej wojny polsko-ukraińskiej, za który odpowiedzialność miały ponosić obie strony. Jednocześnie na Ukrainie zbrodnicze OUN i UPA są propagowane jako symbole walki o niepodległość oraz powojennego oporu przeciwko Związkowi Sowieckiemu.
Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy wprowadzonego przez UIPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika zbrodniarzy UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r.
Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar ludobójstwa na Wołyniu została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Wiosną ub.r. strona polska przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki w obecnym obwodzie tarnopolskim. W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób, które zostały pochowane w Puźnikach 6 września. Pod koniec czerwca zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach; nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar. Wstępny termin rozpoczęcia kolejnego etapu prac poszukiwawczych planowany jest na 17 sierpnia.