Badanie Instytutu Montaigne z 2026 roku dotyczące religii w miejscu pracy potwierdza wyraźny wzrost zjawiska prozelityzmu w miejscu pracy. 85% zaobserwowanych sytuacji dotyczy islamu i muzułmanów. W tym badaniu islam jawi się jako religia najczęściej kojarzona z praktykami religijnymi w miejscu pracy. Instytut Montaigne zaobserwował coraz bardziej widoczną obecność religii we francuskich firmach. W badaniu z 2026 roku zbadano 1927 przypadków na podstawie kwestionariuszy wypełnianych przez menedżerów firm i 2123 zgłoszeń od pracowników.
Ten think tank odnotował, że 79% respondentów deklaruje, że praktykuje religię w swoim miejscu pracy, regularnie lub okazjonalnie i jest to poziom bezprecedensowy od czasu pierwszego tego typu badania, które przeprowadzono w 2013 roku.
Raport podkreśla, że ten wzrost praktyk religijnych nie oznacza „powszechnych zakłóceń w firmach”. W większości przypadków dotyczy to np. noszenie symboli religijnych, podań o urlopy dostosowywanych do świąt religijnych, ale też zmian harmonogramów pracy w czasie ramadanu, czy modłów w trakcie przerwy.
Widoczne noszenie symboli religijnych jest najczęściej manifestującym się aspektem widoczności religii w miejscach pracy (wskazywane przez 50% respondentów w 2026 roku, w porównaniu z 34% w 2024 roku i 21% w 2022 roku).
Badanie pokazało, że 85% „sytuacji religijnych” dotyczy w miejscu pracy islamu. To tendencja rosnąca (w 2024 roku była wymieniana w 81% przypadków, a w 2022 roku – w 73%). Inne religie też są wymieniane, ale na znacznie niższym poziomie: katolicyzm w 19%, judaizm w 14% i protestanci w 17%.
Instytut Montaigne zauważa również, że incydenty związane z islamem są „liczniejsze, bardziej zróżnicowane i bardziej stanowcze” niż te związane z innymi religiami. W szczególności obserwuje się gwałtowny wzrost noszenia muzułmańskich strojów i symboli religijnych: 19% odnotowanych incydentów w 2022 roku, 36% w 2024 roku i aż 50% w 2026 roku.
Islamska chusta na głowie pracownika to najczęstszy przypadek. Raport podkreśla, że jest ona zarówno „szczególnie widoczna”, jak i stanowi przedmiot powtarzających się sporów. Muzułmańska pracownica w dużym magazynie, z którą przeprowadzono wywiad wyjaśniała wprost: „doskonale wiem, że moja chusta na głowę czyni mnie widoczną. To również świadomy wybór: nie chcę ukrywać swojej wiary, aby być bardziej akceptowaną”.
Barometr odnotowuje wzrost napięć związanych z religią. W 2026 roku 55% sytuacji związanych z kwestiami religijnymi wymagało interwencji kierownictwa. W 2013 roku odsetek ten wynosił zaledwie 6%.
Badanie rozróżniło praktyki „akceptowane” i zachowania uznawane za „problematyczne”. Większość respondentów akceptuje prośby o dostosowanie harmonogramu pracy do uczestnictwa w obrzędach religijnych i ceremoniach religijnych. Nie akceptowalne przez większość są jednak odmowy wykonania pewnych zadań, odmowa współpracy z kobietami, Czy nie podawanie kobietom ręki.
W tym kontekście Instytut Montaigne zaobserwował zmianę wśród niektórych praktykujących pracowników. 28% z nich uważa obecnie za uzasadnione odmowę wykonania niektórych czynności z powodów religijnych, 19% uważa, że stawianie praktyk religijnych ponad pracą lub poleceniami przełożonego jest normalne, a 20% uważa, że mężczyzna powinien mieć prawo do odmowy bezpośredniej współpracy z kobietą z powodów religijnych. Liczby te są znacznie wyższe niż w roku 2024. Dyskryminacyjne zachowania dotyczą głównie muzułmanów.
Ponadto zaobserwowano wzrost poczucia „stygmatyzacji i dyskryminacji”. 37% respondentów zgłosiło doświadczenie takich sytuacji związanych z religią, w porównaniu z 32% w 2024 r. i 19% w 2019 r. Dotyczy to wszystkich wyznań, ale ich formy są zróżnicowane. Stygmatyzacja znacząco nasila się w przypadku pracowników wyznania żydowskiego, podczas gdy pracownicy wyznania muzułmańskiego częściej zgłaszają takie doświadczanie, szczególnie podczas procesu rekrutacji.
W laickiej Francji Instytut Montaigne martwi się nieprzygotowaniem firm na takie sytuacje. W raporcie wskazuje, że tylko 25% ankietowanych firm posiada „system zarządzania różnorodnością religijną”, 17% nie ma żadnego, a tylko 25% wdrożyło specjalne programy szkoleniowe. W sumie ten barometr pokazuje, ze import „wielokulturowości” przynosi państwom problemy, o jakich „nie śniło się nawet filozofom”…
Źródło: Valeurs