Część Polaków otrzymuje karty mobilizacyjne z Wojskowych Centrów Rekrutacji. Zgodnie z dokumentem, muszą się stawić w wyznaczonym miejscu i czasie w przypadku ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny.
Polskie wojsko rozsyła karty mobilizacyjne. Wszystko po to, by w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa naszego kraju, armia mogła ogłosić mobilizację – tzn. wezwać obywateli do czynnej służby wojskowej. Zakres tej służby zależy jednak od decyzji władz – może obejmować terytorium całego kraju lub wybrane regiony, jednostki wojskowe czy grupy zawodowe.
Zgodnie z przepisami zawartymi w Ustawie o obronie Ojczyzny z 11 marca 2022 r., karta mobilizacyjna jest dokumentem potwierdzającym wyznaczenie w czasie pokoju na określone w etacie jednostki wojskowej stanowisko służbowe albo do pełnienia określonej funkcji.
Istnieje kilka rodzajów kart mobilizacyjnych:
- Z czerwonym paskiem – przeznaczona dla żołnierza rezerwy, który jest zobowiązany do stawienia się do czynnej służby wojskowej w przypadku ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny
- Z zielonym paskiem – wydawana żołnierzowi rezerwy, powołanemu do czynnej służby wojskowej na podstawie karty powołania lub obwieszczenia
- Z niebieskim paskiem – dla pracowników resortu obrony narodowej i innych osób niebędących pracownikami tego resortu.
Kto otrzyma kartę mobilizacyjną?
Karty mobilizacyjne są rozdawane w ramach procedury administracyjno-prawnej, na podstawie obowiązujących przepisów. Decyzje o ich nadaniu wynikają zatem z jasno określonych regulacji – podstawą prawną przydziału mobilizacyjnego jest art. 531 ust. 1 Ustawy o obronie Ojczyzny.
Zgodnie z przepisami żołnierze pasywnej rezerwy są przewidziani do powołania do czynnej służby wojskowej w pierwszej kolejności. Otrzymują karty mobilizacyjne już w czasie pokoju. Dotyczy to zwłaszcza: żołnierzy rezerwy posiadających odpowiednie przygotowanie i kwalifikacje wojskowe, specjalistów z kluczowych dziedzin – jak medycyna, logistyka, informatyka, łączność, funkcjonariuszy służb mundurowych oraz osób z doświadczeniem w strukturach państwowych, wybranych cywilów przewidzianych do realizacji zadań wspierających – m.in. w administracji publicznej, energetyce, transporcie.
Według art. 687 Ustawy o obronie Ojczyzny powołany do czynnej służby wojskowej w czasie mobilizacji lub wojny ma obowiązek stawić się w wyznaczonym miejscu i terminie. Jeśli tego nie zrobi, naruszy prawo, za co grozi kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż trzy lata.
Z kolei według rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 22 maja 2024 r. przydział do wojska może być cofnięty w ściśle określonych przypadkach:
- osiągnięcie przez żołnierza rezerwy maksymalnego wieku przewidzianego w ustawie,
- śmierć osoby objętej przydziałem,
- utrata obywatelstwa polskiego,
- uznanie za trwale niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie mobilizacji lub wojny,
- zwolnienie z obowiązku pełnienia służby w tych okresach,
- powołanie do czynnej służby wojskowej (z wyłączeniem ćwiczeń i służby w aktywnej rezerwie),
- uznanie za nieprzydatnego do pełnienia określonej funkcji lub zajmowania danego stanowiska,
- likwidacja stanowiska lub funkcji w strukturze jednostki wojskowej przewidzianej na czas wojny,
- wyjazd na stałe za granicę,
- zmiana miejsca zamieszkania poza obszar właściwości danego Wojskowego Centrum Rekrutacji (z wyjątkiem sytuacji, gdy miałoby to negatywny wpływ na gotowość mobilizacyjną jednostki),
- możliwość zastąpienia przez osobę o wyższych kwalifikacjach lub lepszych predyspozycjach,
- prawomocne skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia,
- sytuacja rodzinna, w której oboje małżonkowie mają przydział mobilizacyjny i jednocześnie sprawują opiekę nad dzieckiem do 18. roku życia lub osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji – pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania.
Istnieje także – według przepisów – możliwość uchylenia przydziału w innych, uzasadnionych przypadkach. Decyzję w tej sprawie podejmuje szef Wojskowego Centrum Rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej lub kierownikiem właściwej komórki organizacyjnej.