W Polsce obowiązuje nowa ustawa o rynku pracy, która zmieniła zasady przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, w szczególności dla osób po pięćdziesiątym roku życia. Zmiany objęły zarówno wysokość świadczenia, jak i długość okresu jego pobierania.
Kluczową zmianą jest podniesienie zasiłku dla bezrobotnych powyżej 50. roku życia z co najmniej 20-letnim stażem pracy do poziomu 120% podstawowej stawki. Oznacza to, że przez pierwsze 90 dni bezrobocia świadczenie wynosi 2066,28 zł brutto, a przez pozostały okres 1622,64 zł brutto.
Jednocześnie nowe przepisy zlikwidowały najniższy próg świadczenia, wynoszący dotąd 80% stawki bazowej, stosowany wobec osób z krótszym stażem. Teraz każdy bezrobotny otrzymuje przynajmniej 100% zasiłku podstawowego.
Kolejna zmiana dotyczy okresu pobierania świadczenia. Standardowy zasiłek przysługuje przez 180 dni, jednak osoby po 50. roku życia z udokumentowanym co najmniej 20-letnim stażem pracy mogą go pobierać nawet przez 365 dni, o pół roku dłużej niż pozostali bezrobotni.
Analogicznie wydłużony okres przysługuje m.in. osobom z orzeczoną niepełnosprawnością, samotnym rodzicom oraz posiadaczom Karty Dużej Rodziny. Nowe przepisy zmieniają też formę wypłaty. To kolejny element rządowej „walki” z gotówką. Zasiłek może być przekazywany wyłącznie na konto bankowe, bez możliwości odbioru gotówkowego lub przekazem pocztowym.
Zamiast usunąć bariery, rząd płaci za bezrobocie
Nowe regulacje, przedstawiane jako wzmocnienie ochrony starszych pracowników na rynku pracy, budzą jednak uzasadnione pytania z perspektywy wolnościowej. Wyższe i dłuższe zasiłki finansowane są ze składek i podatków, które odprowadzają aktywni zawodowo. Jest to więc kolejne przesunięcie ciężaru finansowego z grupy wspieranej na grupę pracującą.
Wydłużenie okresu pobierania zasiłku do roku może przy tym działać de facto demotywująco. Im dłużej państwo wypłaca świadczenie, tym dłużej część beneficjentów odkłada decyzję o podjęciu jakiegokolwiek zatrudnienia. Przykład szeroko rozumianego Zachodu pokazuje, że hojniejsza pomoc państwa wydłuża czas pozostawania bez pracy.
Warto też odnotować, że nowe przepisy w żaden sposób nie adresują strukturalnych przyczyn bezrobocia wśród starszych pracowników – wysokich kosztów pracy, biurokracji czy regulacyjnych barier, które sprawiają, że pracodawcy chętniej unikają zatrudniania osób 50+. Państwo, zamiast usuwać przeszkody, które samo stworzyło, dokłada kolejną warstwę redystrybucji. I ogłasza to jako sukces.