Strona głównaWiadomościBiznesSkutki zielonego obłędu. Zniszczyli przemysł w Europie, a emisja CO2 dalej rośnie

Skutki zielonego obłędu. Zniszczyli przemysł w Europie, a emisja CO2 dalej rośnie

-

- Reklama -

Holenderski komentator gospodarczy Maarten van den Berg zestawił produkcję przemysłową i emisje dwutlenku węgla w krajach G20 już po podpisaniu tzw. porozumień paryskich. Tam, gdzie fabryki rosną – w Chinach, Indiach, Turcji i Rosji – rosną też emisje. Tam, gdzie przemysł w Europie i w Japonii się kurczy, emisje spadają, lecz w skali świata cięcia toną w przyroście Azji. Unia Europejska realnie obcięła swoje emisje terytorialne – wyprowadzając je poza UE, ale ma już tylko około 6 proc. emisji globalnego kopalnego CO2, a światowe emisje nadal rosną.

Wykres pokazany przez van den Berga opiera się na danych OECD (przemysł, 2015–2025) i unijnej bazie EDGAR (kopalny, terytorialny CO2, 2015–2024).

- Reklama -

Przemysł w Europie i emisje po dekadzie od Paryża

W prawym górnym rogu są kraje bez porównywalnych, twardych celów redukcji: Chiny (przemysł +74 proc., CO2 +22 proc.), Indie (+42 i +38), Turcja (+48 i +25) oraz Rosja (+30 i +14). W lewym dolnym – Niemcy (przemysł −12 proc., CO2 −26 proc.), Japonia (−8 i −21), Włochy (−2 i −15), Wielka Brytania (−2 i −30) i Francja (−1 i −17). Holandia zwiększyła produkcję o 4 proc. i obcięła emisje o 30 proc. To znak, że nie cały spadek CO2 bierze się z zamykania fabryk.

Van den Berg wylicza, że Unia zaoszczędziła w tym okresie 620 mln ton CO2 rocznie, Chiny dodały 2375 mln ton, a Indie 876 mln ton. Te liczby zgadzają się z EDGAR 2025. Chiny i Indie razem z nawiązką pięciokrotnie zniwelowały unijne cięcie. Autor zastrzega: przy niezmienionym przemyśle emisje w G20 i tak spadają przeciętnie o około 14 proc. Część europejskiej redukcji to zmiana miksu paliw i efektywność, część – ubytek produkcji.

Unia obcięła swoje emisje, świat i tak wypuszcza więcej

Według Global Carbon Budget 2025 światowe emisje kopalnego CO2 sięgnęły w 2025 r. 38,1 mld ton i były o 1,1 proc. wyższe niż rok wcześniej. Udział Chin wyniósł około 32 proc., Stanów Zjednoczonych 13 proc., Indii 8 proc., a Unii 6 proc. Van den Berg podał z EDGAR za 2024 r. zbliżone 33, 12, 8 i 6 proc.

Spadek w samej Unii jest duży. Europejska Agencja Środowiska szacuje, że w 2025 r. unijne emisje gazów cieplarnianych netto, z uwzględnieniem gruntów, były o 40,5 proc. niższe niż w 1990 r.; bez tego czynnika spadek wynosi 38,4 proc. To jednak rachunek terytorialny: liczy się komin w Unii, a nie ślad towarów sprowadzanych z zewnątrz.

Eurostat podaje, że w 2024 r. ślad gazów cieplarnianych konsumpcji UE wyniósł 4,0 mld ton ekwiwalentu CO2 – o 22 proc. więcej niż 3,3 mld ton wyprodukowane w Unii. Z importu pochodziło 1,4 mld ton. Unia odpowiadała za 6 proc. światowej produkcji tych gazów i za około 8 proc. światowej konsumpcji. Część unijnego „sukcesu” to więc przeniesienie emisji poza Unię.

Rachunek za klimat płaci przemysł, nie atmosfera

W pierwszej połowie 2025 r. przeciętna cena prądu dla dużego odbiorcy przemysłowego w UE-27 wyniosła według ACER 151 euro za megawatogodzinę, wobec 74 euro w USA – ponad dwa razy więcej. W Niemczech było to 188 euro, we Włoszech 161, w Szwecji 85. Ceny w Chinach (ACER, Mongolia Wewnętrzna) były bliskie amerykańskim. Uprawnienia ETS kosztowały w 2025 r. średnio około 73 euro za tonę.

Nie cały przemysł Unii „legł”. Eurostat odnotował, że w 2025 r. sprzedana produkcja przemysłowa w cenach stałych wzrosła o 2,9 proc. po dwóch latach spadku. Chemia jednak nadal się kurczyła, o 1,4 proc. rocznie, a branże energochłonne od szoku cenowego 2021–2023 nie wróciły do dawnych poziomów. BASF zamknął w 2025 r. w Ludwigshafen instalacje kwasu adypinowego i półproduktów, tłumacząc to rentownością. O kłopotach europejskiej chemii pisaliśmy już wcześniej.

Szczyt w Antalyi rozbił się o paliwa kopalne

Szczyt klimatyczny COP31 w tureckiej Antalyi, który miał się zakończyć w piątek, przeciągnął się o niemal 40 godzin. W niedzielę 22 listopada turecki minister środowiska Murat Kurum, współprzewodniczący obrad, przedstawił nad ranem nowy, dziesięciostronicowy projekt porozumienia. Delegacjom dano około trzech godzin na zgłoszenie uwag. W dokumencie nie było sformułowania „paliwa kopalne”, nie było też wezwania do odchodzenia od węgla, ropy i gazu – choć tekst odwoływał się do ustaleń szczytu w Dubaju z 2023 r., gdzie po raz pierwszy uzgodniono odchodzenie od paliw kopalnych. Unia Europejska, Panama, Wyspy Marshalla oraz – jak podaje Climate Home News – łącznie około 90 państw, w tym grupa krajów Ameryki Łacińskiej AILAC i kraje najsłabiej rozwinięte, odrzuciły projekt. Kurum oświadczył, że nie ma zgody na ten tekst, decyzji nie przyjęto i nie będzie kolejnej wersji. To najdłuższy szczyt COP w historii. Kolejny zaplanowano na listopad 2027 r. w Addis Abebie.

Główną osią sporu było właśnie nazwanie paliw kopalnych. Unia, część państw wyspiarskich i latynoamerykańskich chciała wrócić do języka z Dubaju i mocniejszego zapisu o odchodzeniu od węgla, ropy i gazu. Obserwatorzy szczytu wskazują, że Arabia Saudyjska i inni wielcy producenci ropy zabiegali, by tych słów w tekście nie było; w relacjach z obrad podobny opór przypisywano też Rosji i Indiom. Projekt zawierał natomiast wezwanie do przyspieszenia wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, z aspiracją do skali rzędu gigaton do 2035 r. – rozwiązanie bronione przez Arabię Saudyjską w imieniu Ligi Arabskiej, które krytycy uważają za pretekst do dalszych inwestycji w złoża. Turecko-australijska prezydencja forsowała też cel zwiększenia udziału elektryczności w końcowym zużyciu energii do 35 proc. do 2035 r. Kraje wrażliwe na skutki ocieplenia domagały się bardziej precyzyjnych zobowiązań finansowych na adaptację; w tekście była mowa o potrojeniu środków, ale bez jasnej bazy odniesienia. Część delegacji zaczynała już wyjeżdżać, co utrudniało zebranie konsensusu.

To właśnie ten impas pokazuje granicę unijnej polityki klimatycznej. Bruksela godzi się na kurczenie energochłonnego przemysłu i wysokie ceny energii, a na sali w Antalyi nie potrafi przeforsować nawet wzmianki o paliwach kopalnych wobec państw, które swój przemysł i wydobycie rozbudowują. Bez zgody Chin, Indii i producentów ropy unijne cięcia zostają na własnym podwórku – dokładnie tak, jak na wykresie van den Berga przyrost emisji w Azji wielokrotnie przewyższa oszczędności Europy. Sekretarz generalny ONZ António Guterres uznał brak porozumienia za głęboko rozczarowujący.

Unia Europejska przenosi huty i chemię tam, gdzie normy są luźniejsze, a atmosfera dostaje ten sam dwutlenek z innego komina. Cięcia w Unii są więc bez sensu, firmy i konsumenci płacą rachunek za tę głupotę, a klimat nic z tego nie ma. Wyższe rachunki za prąd i utrata miejsc pracy nie skłoniły też unijnych instytucji do złagodzenia kursu. Czas skończyć z tym zielonym obłedem.

Źródła: Global Carbon Budget 2025; EDGAR 2025 (JRC); Eurostat, ślad gazów cieplarnianych; EEA, trendy emisji; Eurostat, produkcja przemysłowa 2025. Ceny prądu: ACER, raport monitoringowy 2026. PAP.

Najnowsze