Rząd przyjął projekt ustawy o wyrobach zawierających azbest. Nowe przepisy przewidują kary do 100 tys. zł, zmiany w inwentaryzacji oraz nowe zasady usuwania azbestu.
Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wyrobach zawierających azbest. Nowe przepisy aktualizują obecne prawo i dostosowują je do wymogów europejskich.
Resort rozwoju i technologii wskazał, że projekt ustawy kompleksowo reguluje działalność związaną z usuwaniem i zabezpieczaniem wyrobów zawierających azbest. „Wprowadza nadrzędną zasadę, zgodnie z którą prace te będą wykonywane przez wykonawców posiadających odpowiednie zezwolenie. Ma to uporządkować zasady prowadzenia tego rodzaju działalności i zwiększyć bezpieczeństwo realizowanych prac” – wyjaśniono.
Nowe przepisy zakładają również aktualizację zasad inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest oraz funkcjonowania tzw. bazy azbestowej. Resort przypomniał, że jest to bezpłatne narzędzie informatyczne, z którego korzystają jednostki samorządu terytorialnego do ewidencjonowania wyrobów azbestowych. Dane wprowadzają urzędy gmin i urzędy marszałkowskie na podstawie informacji przekazywanych przez osoby fizyczne i prawne. Baza umożliwia monitorowanie ilości wyrobów zawierających azbest zinwentaryzowanych i unieszkodliwionych na terenie poszczególnych gmin i województw.
„Aktualizacja zasad jej funkcjonowania ma usprawnić gromadzenie i weryfikację danych, a w konsekwencji pozwolić na dokładniejsze określenie ilości wyrobów zawierających azbest, które nadal wymagają usunięcia, oraz ocenę rzeczywistego stanu oczyszczenia Polski z azbestu” – przekazał resort rozwoju.
Projektowane przepisy ustalają nadrzędną zasadę usuwania wyrobów zawierających azbest oraz wskazują przypadki, w których wyroby go zawierające będą mogły zostać jedynie zabezpieczone w sposób trwały. W projekcie wymienia się: podziemne instalacje ciepłownicze, elektroenergetyczne, wyłączone z eksploatacji podziemne instalacje wodociągowe i kanalizacyjne, drogi utwardzone odpadami zawierającymi azbest, płyty warstwowe lub płyty żeberkowe znajdujące się w ścianie lub w pokryciach warstwowych połączonych trwale ze ścianą osłonową budynku lub w konstrukcji stropodachu.
Nowe prawo zaktualizuje przepisy o inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest. Zgodnie z oceną skutków regulacji dołączonej do projektu, z chwilą stwierdzenia faktu posiadania wyrobów zawierających azbest użytkujący te wyroby powinien dokonać ich inwentaryzacji, a jej wyniki wpisać w deklarację dotyczącą takich wyrobów. Następnie taka deklaracja będzie musiała być złożona do – odpowiednio – wójta, burmistrza, prezydenta miasta (dot. osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami) lub marszałka województwa.
Po zmianie przepisów nie trzeba będzie co roku składać informacji o wyrobach zawierających azbest, a odpowiednie deklaracje ma się składać tylko w przypadku zmiany danych.
Nowe przepisy mają też zaktualizować świadczenia socjalne i zdrowotne dla byłych pracowników podmiotów, które stosowały azbest w produkcji, oraz świadczenia zdrowotne dla pracowników wykonujących prace, polegające na usuwaniu lub zabezpieczaniu wyrobów zawierających azbest.
Ustawa wprowadzi też administracyjne kary do 100 tys. zł za łamanie przepisów. Pieniądze te mają trafić do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a potem na finansowanie usuwania azbestu.
Rozmieszczenie wyrobów z azbestem na terenie Polski jest zróżnicowane pod względem geograficznym i jest związane z lokalizacją zakładów produkujących wyroby zawierające azbest na linii Wisły.
Najwięcej takich wyrobów zinwentaryzowano na terenie województw: mazowieckiego, lubelskiego, wielkopolskiego, łódzkiego, podlaskiego, kujawsko-pomorskiego i świętokrzyskiego. Im dalej na zachód Polski, tym liczba wyrobów azbestowych zdecydowanie maleje.
W OSR ustawy poinformowano, że wyroby zawierające azbest są do usunięcia z 2,8 mln obiektów; z tego 0,5 mln to budynki mieszkalne, 1,8 mln – budynki gospodarcze, 0,5 mln – budynki przemysłowe, użyteczności publicznej i inne obiekty.
Na podstawie danych za lata 2020-2024 dotyczących zeskładowanych odpadów zawierających azbest corocznie usuwanych jest średnio ok. 193 tys. ton wyrobów z azbestem.