Wszyscy poparli ideę formatu E5; Polska będzie odgrywała kluczową rolę w rozmowach USA, Ukrainy i Rosji – przekazał w piątek wieczorem premier Donald Tusk po nieformalnym szczycie UE w Dublinie, gdzie prowadzono m.in. rozmowy nt. udziału w negocjacjach dotyczących zakończenia wojny w Ukrainie.
Szef rządu odpowiadając na pytania dziennikarzy przed wylotem po spotkaniu unijnych liderów w Dublinie podkreślił, że jedna z omawianych kwestii dotyczyła tego, kto ma rozmawiać przy stole z Ukrainą, USA i Rosją w imieniu Europy. – Muszę powiedzieć, ucieszyłem się, tak powiem nieskromnie, dostałem gratulacje od wielu liderów, bo Polska będzie w tym formacie odgrywała kluczową rolę – powiedział.
Wcześniej po tym szczycie szef Rady Europejskiej Antonio Costa ogłosił, że Polska będzie jednym z państw, które wezmą udział w negocjacjach w sprawie zakończenia rosyjskiej wojny przeciw Ukrainie. Oprócz Polski będą to: Francja, Niemcy, Wielka Brytania i Włochy oraz instytucje UE.
Tusk przekazał natomiast, że – choć to było nieformalne posiedzenie i nie było głosowania – to właściwie wszyscy poparli ideę formatu E5, a więc formatu: Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy i Polska plus liderzy instytucji europejskich. – I ta grupa będzie odpowiedzialna za dalszy przebieg negocjacji. Dla nas to było bardzo ważne – zaznaczył.
Podkreślił, że ważne jest także to, by unikać jakichkolwiek niepotrzebnych ustępstw wobec Rosji. Zaznaczył, że w tej sprawie jego głos był podobny do wielu innych głosów.
– A więc nie ma mowy o rewizji architektury bezpieczeństwa w Europie – to, czego domaga się Putin. Będziemy i musimy rozmawiać o pokoju na Ukrainie, sprawiedliwym, także o przyszłości Ukrainy, jeśli chodzi o UE, NATO, ale na pewno nie będziemy zgadzali się w żadnym wypadku na zmiany w architekturze bezpieczeństwa europejskiego na korzyść Rosji – podkreślił. Zaznaczył, że w tej sprawie UE zachowa się jednolicie.
Przekazał, że dla wszystkich było oczywiste, że jeśli ktoś ma reprezentować jednoosobowo ten zespół – czyli E5 i instytucje unijne – to powinien to być szef Rady Europejskiej i powinien przedstawiać wspólne unijne stanowisko.
– Natomiast w procesie negocjacji, oprócz szefa Rady Europejskiej i szefowej KE, uczestniczyć będą także, przede wszystkim na poziomie doradców ds. bezpieczeństwa – u nas to jest Robert Kupiecki (wiceszef MSZ – PAP) – właśnie przedstawiciele tej piątki – dodał szef rządu.
Wcześniej – na marginesie szczytu Europejskiej Wspólnoty Politycznej w Dublinie – premier spotkał się w czwartek m.in. z sekretarzem generalnym NATO Markiem Ruttem. W piątek przed odlotem z Dublina relacjonował, że rozmowa dotyczyła m.in. natowskiego programu PURL (Prioritized Ukraine Requirements List). Jego celem jest dostarczanie Ukrainie amerykańskiej broni, kupowanej przez państwa europejskie.
– Ja przekazałem panu sekretarzowi generalnemu informację, że my nie będziemy dokładali pieniędzy w tej chwili do tego projektu PURL, czyli europejskie pieniądze za amerykańską broń dla Ukrainy, ponieważ wydajemy bardzo dużo na własne zbrojenia. Pomagaliśmy i pomagamy Ukrainie naprawdę w sposób bardzo poważny. Mamy wysoki deficyt, dużo wydajemy na obronę, więc poinformowałem, że jeśli chodzi o możliwości finansowe, to Polska na pewno nie będzie dokładała kolejnych pieniędzy, bo mamy wydatki związane z bezpieczeństwem własnym i to jedno z najwyższych w Europie – powiedział Donald Tusk.
Jednym z tematów rozmowy była też stała baza wojska amerykańskich w Polsce. – Pytał też o bazę amerykańską i zastanawiał się pan sekretarz generalny, czy baza amerykańska w Polsce ułatwi, czy utrudni rozmowy pokojowe z Rosją. Ale ja to zbyłem ciepłym uśmiechem – zrelacjonował Tusk.
Ponadto premier poinformował, że kolejny z głównych wątków poruszonych na szczycie dotyczył sztucznej inteligencji i przyszłości Europy „w tym wyścigu”. Jego zdaniem dzisiaj „wszyscy mamy świadomość”, że Europa została „trochę z tyłu” za Chinami i USA w tym zakresie. To, jak stwierdził, ma „bezpośrednie konsekwencje”, także jeżeli chodzi o bezpieczeństwo Europy i państw członkowskich.
Na spotkaniu Tusk zaproponował, aby Polska koordynowała działania państw członkowskich nad stworzeniem jednolitej europejskiej polityki w sprawie AI. – Tutaj nie ma alternatywy. Europa musi postarać się zbudować również w tej sprawie jednolity rynek i jednolite przepisy, jeśli chcemy skutecznie konkurować z Chinami i Stanami Zjednoczonymi – mówił Tusk.
Jego zdaniem na to jeszcze nie jest za późno, choć są „bardzo poważne powody, żeby niepokoić się tym opóźnieniem”.
Tusk dodał, że najważniejszym celem jest „decyzja globalna”, która jego zdaniem powinna „obowiązywać wszystkich graczy” na rynku, aby ograniczyć rozwój sztucznej inteligencji do bezpiecznego poziomu. Dodał, że również AI potrafi stworzyć poważane zagrożenie w globalnym wymiarze.
Jak jednak ocenił, „nikt nas nie posłucha, nas – Europy, jeśli nie będziemy wystarczająco silni i konkurencyjni”. – Nie będziemy prosić, bo wiadomo, że prośba w polityce niewiele znaczy. Wiec Europa musi stać się tutaj partnerem porównywalnym, jeśli chodzi o potencjał z Chinami i ze Stanami Zjednoczonymi – mówił.
Jego zdaniem Polska może odegrać w tym zakresie istotną rolę ze względu na „niezwykłe wprost kadry”. Wymienił w tym miejscu prof. Piotra Sankowskiego (członka rady przyszłości), Mateusza Staniszewskiego (współzałożyciel i dyrektor generalny ElevenLabs) i Rafała Modrzewskiego (współzałożyciel i dyrektor generalny ICEYE).
– Polska ma naprawdę wszystkie możliwości i instrumenty, żeby odgrywać wiodącą rolę w koordynacji – ocenił premier Tusk.