61 proc. badanych źle ocenia działanie wymiaru sprawiedliwości, a dobrze o jego funkcjonowaniu wypowiada się 26 proc. ankietowanych – wynika z sondażu CBOS. Najwięcej badanych – 38 proc. jako największy problem polskiego wymiaru sprawiedliwości wskazało przewlekłość postępowań.
Dobrze działanie wymiaru sprawiedliwości oceniło 26 proc. badanych, w tym zdecydowanie dobrze 2 proc., a raczej dobrze 24 proc. Źle funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości oceniło 61 proc. ankietowanych, w tym 39 proc. raczej źle, a 22 proc. zdecydowanie źle. Odpowiedzi „trudno powiedzieć” udzieliło 13 proc. badanych.
W porównaniu z analogicznym badaniem CBOS sprzed czterech lat ocena działalności „trzeciej władzy” nie uległa znaczącej zmianie.
W czerwcu 2022 roku dobrze działalność wymiaru sprawiedliwości oceniało 28 proc. badanych, w tym 1 proc. zdecydowanie dobrze, a 27 proc. raczej dobrze. Przeciwnego zdania było 55 proc. ankietowanych, z czego 39 proc. oceniło działania wymiaru sprawiedliwości raczej źle, a 16 proc. zdecydowanie źle. 17 proc. ankietowanych nie miało zdania.
Wracając do badania z czerwca tego roku, CBOS zaznaczyło, że funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości zdecydowanie bardziej krytycznie oceniają mężczyźni, badani zamieszkujący w największych miastach, ankietowani o najniższych i najwyższych dochodach per capita, a także osoby deklarujące poglądy prawicowe.
„Zdecydowanie lepiej wymiar sprawiedliwości oceniają potencjalni wyborcy ugrupowań koalicji rządzącej – Koalicji Obywatelskiej oraz Nowej Lewicy. Znacznie bardziej sceptyczne oceny charakteryzują wyborców ugrupowań opozycyjnych: Konfederacji Wolność i Niepodległość oraz Prawa i Sprawiedliwości. Najsurowiej wymiar sprawiedliwości oceniają zwolennicy Konfederacji Korony Polskiej” – wskazał CBOS.
Centrum zapytało także badanych o stosunek do sędziów i ich niezawisłości.
Największa grupa – 49 proc. udzieliła odpowiedzi, że ich stosunek do sędziów nie jest ani pozytywny, ani negatywny. Pozytywne podejście do sędziów wyraziło 19 proc. badanych, w tym 1 proc. ma do nich stosunek bardzo pozytywny, a 18 proc. raczej pozytywny. Negatywnie o sędziach wypowiedziało się 23 proc. badanych, w tym 17 proc. raczej negatywnie, a 6 proc. bardzo negatywnie. 9 proc. udzieliło odpowiedzi „trudno powiedzieć”.
CBOS wskazał, że negatywny stosunek do sędziów zdecydowanie częściej wyrażają mężczyźni niż kobiety (29 proc. wobec 17 proc.), a także ankietowani o poglądach prawicowych (35 proc. ocen negatywnych wobec 13 proc. wśród badanych o poglądach lewicowych).
Kolejne pytanie zadane przez CBOS ankietowanym brzmiało, czy według nich, sędziowie w Polsce w orzekaniu wyroków są niezawiśli, tzn. nie podlegają żadnym naciskom z zewnątrz.
Najwięcej ankietowanych – 50 proc. odpowiedziało na tak zadane pytanie „czasem tak, czasem nie”. Zdaniem 18 proc. badanych sędziowie są niezawiśli w orzekaniu wyroku, w tym 2 proc. uważa, że zawsze tacy są, a 16 proc. uważa, że sędziowie są niezawiśli w zdecydowanej większości orzeczeń.
Przeciwnego zdania jest 21 proc. ankietowanych, z czego 17 proc. uważa, że sędziowie raczej nie są niezawiśli, a 4 proc. sądzi, że sędziowie nigdy nie są niezawiśli.
Zdaniem w tej sprawie nie ma 11 proc. badanych.
Deklaracje dotyczące niezawisłości sędziowskiej są powiązane z poglądami politycznymi. Zdecydowanie częściej przekonanie o niezawisłości sędziowskiej wyrażają badani o poglądach lewicowych (26 proc.) niż zwolennicy prawicy (14 proc.).
CBOS zapytał również ankietowanych, za pomocą pytania otwartego, o najważniejsze problemy, jakie napotyka obecnie polski wymiar sprawiedliwości.
Ankietowani zdecydowanie najczęściej mówili o przewlekłości postępowań: opieszałości sądów, zbyt długim czasie i nieterminowości postępowań sądowych – 38 proc.).
Drugą spośród najczęściej podnoszonych kwestii było szeroko rozumiane upolitycznienie wymiaru sądownictwa – 18 proc.
Ankietowani wskazywali również niesprawiedliwe wyroki jako trzeci z najistotniejszych problemów polskiego wymiaru sprawiedliwości – 10 proc.
W dalszej kolejności wskazywano kwestie związane z trwającym konfliktem politycznym wokół sądownictwa w Polsce. W tym obszarze wymieniano kryzys dotyczący obsady Krajowej Rady Sądownictwa, a także Trybunału Konstytucyjnego oraz szeroko rozumiane problemy z powoływaniem sędziów – 9 proc.
CBOS podał, że pojawiały się również ogólnikowe wypowiedzi o charakterze negatywnym pod adresem polskiego wymiaru sprawiedliwości, pozbawione jednak głębszej merytorycznej treści – 7 proc.
Nieco rzadsze były głosy wskazujące na problem złych warunków pracy w sądownictwie, niedostateczną liczbę sędziów czy ogólny bałagan – 6 proc., a także krytyczne oceny obowiązujących przepisów prawnych – 5 proc.
Poza tym ankietowani krytykowali zbyt niskie, ich zdaniem, kary – 5 proc. oraz wskazywali na problem korupcji w polskim wymiarze sprawiedliwości – 5 proc. Pojawiały się również głosy piętnujące nepotyzm – 4 proc. bądź wyrażające ogólną krytykę pod adresem sędziów – ich niekompetencji, bezkarności czy lekceważenia obowiązków – 4 proc. Rzadziej respondenci wskazywali na zbyt wysokie kary – 2 proc. czy też niedostępność prawników i wysokie koszty sądowe – 2 proc.
Blisko jedna czwarta badanych nie potrafiła określić choćby jednego problemu, z którym boryka się obecnie wymiar sprawiedliwości – 23 proc., zaś 2 proc. ankietowanych stwierdziło, że takich problemów nie widzi.
Badanie CBOS zrealizowano w dniach od 11 do 21 czerwca 2026 roku na próbie liczącej 991 osób, w tym: 66,4 proc. metodą CAPI (wywiad bezpośredni z udziałem ankietera), 16,3 proc. – CATI (wywiad telefoniczny po skontaktowaniu się z ankieterem CBOS) i 17,3 proc. – CAWI(samodzielne wypełnienie ankiety internetowej).
(PAP)