Dotychczasowy lider opozycji Matthew Wale został w piątek nowym premierem Wysp Salomona, na północny wschód od Australii. Zastąpił odwołanego 7 maja poprzedniego szefa rządu Jeremiaha Manele’a. Komentatorzy podkreślają, że tłem tych zmian jest walka o wpływy w regionie Pacyfiku między Chinami i Zachodem.
Wyboru nowego premiera dokonał 50-osobowy parlament archipelagu. Kandydaturę Wale’a, lidera Partii Demokratycznej Wysp Salomona (SIDP), poparło 26 deputowanych, a jego rywala, dotychczasowego szefa MSZ Petera Shanela Agovakę – 22.
Takim samym stosunkiem głosów w ubiegły czwartek przegłosowano wotum nieufności wobec Manele’a, lidera najliczniej reprezentowanej w parlamencie Partii Własności, Jedności i Odpowiedzialności (OUR).
– Przejmujemy rządy w trudnym czasie biorąc pod uwagę to, co dzieje się na całym świecie – powiedział Wale wyraźnie wzruszony, co podkreślają agencje.
Jego wybór z radością przyjęły władze Australii, która rywalizuje z Chinami o wpływy na Wyspach Salomona, podobnie jak w innych państwach Oceanii. Premier Anthony Albanese wyraził nadzieję „na współpracę, która będzie mieć na celu dalsze wzmacnianie naszego partnerstwa w dziedzinie gospodarki, rozwoju i bezpieczeństwa”.
W 2022 r. Wyspy Salomona podpisały pakt bezpieczeństwa z Chinami, co wywołało zaniepokojenie USA oraz m.in. Australii i Nowej Zelandii. Wale miał bardzo krytyczny stosunek do tej umowy. Podkreślał, że wpłynie ona na bezpieczeństwo regionalne i może zagrozić relacjom z dotychczasowymi partnerami. Według agencji Reutera w ostatnim czasie miał jednak złagodzić stanowisko w tej sprawie.
W 2024 r. Australia przeznaczyła ponad 100 mln dolarów na siły policyjne Wysp Salomona. Canberra ma też długoletnią umowę o bezpieczeństwie z władzami w Honiarze.
Cytowany przez Reutersa Connor Graham z think tanku Lowy Institute w Sydney powiedział, że zwycięstwo Wale’a, to z jednej strony „sukces partnerów, których preferują władze w Canberze”; podkreślił zarazem, że „pakt bezpieczeństwa z Chinami i chińska infrastruktura nigdzie nie znikną”. W jego opinii nowy premier Wysp Salomona będzie „prawdopodobnie bardziej otwarty na tradycyjnego sojusznika, jakim jest Australia, a także na Stany Zjednoczone, ale Chiny pozostaną kluczowe dla gospodarki Wysp Salomona”.
Rywalizacja Chin z państwami Zachodu, zwłaszcza Australią, USA i Nową Zelandią o wpływy w Oceanii obejmuje głównie kwestie gospodarcze, bezpieczeństwa i współpracy wojskowej, a objęła w ostatnich latach m.in. Fidżi, Kiribati, Papuę-Nową Gwineę, Królestwo Tonga, Tuvalu i Vanuatu.