„Zaostrzamy warunki przyznawania ochrony tymczasowej, zgodnie z programem naszego rządu ” – oznajmił premier Andrej Babiš po poniedziałkowym posiedzeniu rządu. Według ministra spraw wewnętrznych Lubomíra Metnara, reforma ta jest „odpowiedzią na doświadczenia ostatnich lat” i obecną sytuację.
MSW wyjaśnił, że celem zmian jest ustanowienie jasnych zasad pobytu cudzoziemców w Republice Czeskiej oraz zapewnienie narzędzi do zwalczania nadużyć. Np. wprowadzenie minimalnego okresu obecności w Republice Czeskiej ma na celu „zapobieganie potencjalnemu niewłaściwemu wykorzystywaniu pomocy humanitarnej”.
Premier Czech Andrej Babiš wskazał, że beneficjenci „ochrony tymczasowej” – z których zdecydowana większość to uchodźcy z Ukrainy – ubiegający się o pomoc humanitarną muszą być zatrudnieni, prowadzić działalność na własny rachunek lub być zarejestrowani w urzędzie pracy. Osoby uprawnione do świadczeń muszą również zamieszkiwać w Czechach przez co najmniej szesnaście dni w miesiącu. Warunki te nie dotyczą jednak dzieci, studentów ani osób starszych.
W Czechach około 90 000 ukraińskich uchodźców jest objętych ochroną tymczasową i otrzymuje pomoc państwa. Minister Metnar dyplomatycznie stwierdził, że „poprzedni rząd zaniedbał nadzór” i dodał, że „doszło do nadużyć”, w postaci niezgodnego z prawem wyłudzania świadczeń.
Po zmianach „ochrona tymczasowa” wygaśnie wobec osób przebywających poza strefą Schengen dłużej niż 30 dni. Może ona również zostać cofnięta w przypadku wydalenia w trybie karnym lub administracyjnym. Ponadto Ministerstwo Spraw Wewnętrznych nie będzie już wydawać dokumentów podróży ani paszportów osobom korzystającym z takiej ochron.
Projekt ustawy zmienia również warunki uzyskania specjalnego zezwolenia na pobyt długoterminowy, które ma zapewnić uchodźcom stały i stabilny status rezydenta. Kryteria są tu zaostrzane. Wnioskodawcy nie mogą mieć zaległości podatkowych.
Ministerstwo zmienia również zasady rejestracji i kontroli biometrycznej. W przypadku podania fałszywych informacji, rejestracja może zostać anulowana. Ubezpieczenie zdrowotne do tej pory dla uchodźców było finansowane przez państwo, gdy np. stan zdrowia trwale uniemożliwiał wykonywanie zawodu. Od teraz osoby te będą musiały starać się o grupę inwalidzką.
Projekt ustawy przewiduje również zniesienie zwolnienia z opłat za uznawanie zagranicznych dyplomów dla cudzoziemców, którym udzielono ochrony tymczasowej. Dodatkowo zaostrza się kary za niektóre przestępstwa związane z nielegalnym przekraczaniem granicy. Łatwiejsze będzie też cofnięcie azylu, które teraz podlegać wyłącznie jurysdykcji Sądu Miejskiego w Pradze.
Ustawa wprowadza obowiązek, by niektórzy kierowcy pojazdów zarejestrowanych na Ukrainie zarejestrowali swoje pojazdy w Czechach. Do tej pory wystarczyło zgłosić pojazdy do specjalnej bazy danych, co zwalniało je z tych samych badań technicznych, co inne auta. Od stycznia 2028 roku pojazdy niezarejestrowane w Czechach nie będą mogły już poruszać się po drogach. Obecnie zarejestrowanych jest 28 000 pojazdów na numerach ukraińskich, ale szacuje się, że ich rzeczywista liczba na drogach jest około dwukrotnie większa.
Ustawa będzie wkrótce skierowana do debaty w parlamencie, gdzie jednak rządząca koalicja ma wyraźną większość.
Źródło: Radio Praga