Organizacje praw człowieka i palestyńscy przywódcy potępili w poniedziałek uchwalone w Izraelu prawo ustanawiające karę śmierci dla Palestyńczyków z Zachodniego Brzegu Jordanu skazanych za terroryzm. Zdaniem Amnesty International ustawa ta jest publicznym przejawem okrucieństwa i dyskryminacji.
Uchwalona w poniedziałek wieczorem ustawa wymaga wykonania kary śmierci przez powieszenie w ciągu 90 dni od wydania wyroku przez sąd wojskowy bez prawa do ułaskawienia, ale dopuszcza też możliwość orzeczenia kary dożywotniego pozbawienia wolności zamiast kary śmierci.
Odnosi się to jedynie do Palestyńczyków mieszkających na Zachodnim Brzegu, którzy – w przeciwieństwie do żydowskich osadników – podlegają sądom wojskowym administrowanym przez władze okupacyjne.
Jeszcze przed głosowaniem projekt ustawy napotkał krytykę ministrów spraw zagranicznych Niemiec, Francji, Włoch i Wielkiej Brytanii, którzy ocenili, że ma on „de facto dyskryminujący” charakter wobec Palestyńczyków.
„Przyjęcie tego projektu ustawy groziłoby podważeniem zobowiązań Izraela w zakresie zasad demokratycznych” – stwierdzili ministrowie w niedzielę we wspólnym oświadczeniu.
Projekt ustawy został opracowany przez ministra bezpieczeństwa narodowego Itamara Ben Gwira, który opowiada się za wypędzeniem Arabów z Izraela i terytoriów okupowanych oraz wzywa do aneksji całego Zachodniego Brzegu.
„Przeszliśmy do historii. (…) I mówię obywatelom Unii Europejskiej, którzy wywierali presję i grozili państwu Izrael: Nie boimy się, nie poddamy się” – napisał Ben Gwir w poście na platformie X.
Stowarzyszenie Praw Obywatelskich w Izraelu poinformowało o wniesieniu apelacji od tej ustawy do sądu najwyższego Izraela.
Palestyńskie ministerstwo spraw zagranicznych potępiło nowe prawo, podkreślając, że „Izrael nie ma suwerenności nad ziemią palestyńską” na okupowanym terytorium.
„Ta ustawa po raz kolejny ujawnia naturę izraelskiego systemu kolonialnego, który dąży do legitymizacji pozasądowych zabójstw pod osłoną ustawodawstwa” – stwierdziło ministerstwo w komunikacie, który przytacza katarska telewizja Al-Dżazira.
Palestyńskie Centrum Praw Człowieka (PCHR) z siedzibą w Strefie Gazy potępiła ustawę, „ponieważ utrwala długotrwałą politykę Izraela polegającą na pozasądowych egzekucjach pod przykrywką prawa”.
„Stanowi to jawne naruszenie międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego” – zaznaczyło PCHR w poście na X.
Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (UNHRC) w Palestynie wezwało Izrael do „natychmiastowego uchylenia dyskryminującego prawa o karze śmierci”, zauważając, że środek ten narusza zobowiązania kraju wynikające z prawa międzynarodowego.
„Organizacja Narodów Zjednoczonych sprzeciwia się karze śmierci w każdych okolicznościach. (…) Ponadto ustawa ta dodatkowo utrwala łamanie przez Izrael zakazu segregacji rasowej i apartheidu, ponieważ będzie miała zastosowanie wyłącznie do Palestyńczyków z okupowanego Zachodniego Brzegu i Izraela, którzy często są skazywani po niesprawiedliwych procesach”.
Amnesty International nazwała ustawę „publicznym przejawem okrucieństwa, dyskryminacji i absolutnej pogardy dla praw człowieka”.
Dyrektor ds. badań, rzecznictwa, polityki i kampanii w Amnesty International, Erika Guevara-Rosas, zauważyła, że uchwalenie nowego prawa nastąpiło zaledwie kilka tygodni po tym, jak umorzono postępowanie wobec izraelskich żołnierzy oskarżonych o napaść seksualną na palestyńskiego więźnia.
„Od lat obserwujemy alarmujący schemat domniemanych pozasądowych egzekucji i innych bezprawnych zabójstw Palestyńczyków – a sprawcy cieszą się niemal całkowitą bezkarnością” – przekazała Guevara-Rosas w oświadczeniu.
Jej zdaniem nowe prawo, które „zezwala na egzekucje sankcjonowane przez państwo, jest ukoronowaniem takiej polityki”.
Sekretarz generalny Rady Europy, Alain Berset, potępił uchwalenie ustawy jako „poważny regres”.
„Kara śmierci jest prawnym anachronizmem, niezgodnym ze współczesnymi standardami praw człowieka. Co więcej, jakiekolwiek stosowanie kary śmierci, które można by określić jako dyskryminujące, jest niedopuszczalne w państwie prawa” – przekazał Berset w oświadczeniu.
Berset zwrócił też uwagę, że Izrael jest stroną kilku konwencji Rady Europy i uczestniczy w licznych mechanizmach współpracy.
Również Hamas potępił uchwalenie ustawy o karze śmierci, nazywając ją „niebezpiecznym precedensem, który zagraża życiu” Palestyńczyków przetrzymywanych w izraelskich więzieniach.