Czarnogórska, opozycyjna Demokratyczna Partia Socjalistów (DPS) wezwała do odwołania przewodniczącego parlamentu Andriji Mandicia. Dziennik „Vijesti” napisał w poniedziałek, że przyczyną wniosku jest złożenie kondolencji rodzinie skazanego za zbrodnie wojenne serbskiego generała Ratko Mladicia.
– Przewodniczący parlamentu przekroczył granicę, na co nie można przymknąć oczu – oświadczył lider DPS, Danijel Żivković. Inicjatywę poparł lider reprezentującej mniejszość chorwacką partii Chorwacka Inicjatywa Obywatelska (HGI), Adrijan Vuksanović.
DPS skieruje do wszystkich klubów parlamentarnych oraz posłów niezrzeszonych wniosek o odwołanie przewodniczącego – poinformował Żivković. Mandić, lider proserbskiej partii Nowa Serbska Demokracja, oświadczył w zeszłym tygodniu, że przekazał kondolencje synowi Mladicia „w imieniu własnym oraz swojej partii”.
„Od dawna słyszymy, że należy oddzielać jego osobiste poglądy polityczne od sprawowanego urzędu; że dla dobra stabilności rządu powinniśmy wykazać się zrozumieniem i nie poruszać trudnych tematów w imię europejskiej drogi. Są jednak chwile, w których milczenie przestaje być polityczną mądrością, a staje się przyzwoleniem. To jest właśnie taki moment. Gdy bowiem przewodniczący parlamentu oddaje cześć zmarłemu, który został skazany za ludobójstwo, nie mówimy już o prywatnych przekonaniach, ale o jego zdolności do pełnienia urzędu” – ocenił lider DPS.
Mladić zmarł 27 sierpnia w Hadze w wieku 84 lat. Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii skazał go w 2017 r. na dożywocie, a w 2021 r. wyrok został utrzymany w postępowaniu apelacyjnym. Uznano go za winnego zbrodni ludobójstwa popełnionej latem 1995 r. w Srebrenicy, w Bośni i Hercegowinie na ok. 8 tys. bośniackich muzułmanów, a także prześladowań i przymusowych wysiedleń na terenie całej BiH, terroryzowania ludności cywilnej podczas oblężenia Sarajewa oraz przetrzymywania sił pokojowych ONZ jako zakładników w 1995 roku.
Mladić od lat chorował, a w ostatnich tygodniach rodzina oraz władze Serbii i Republiki Serbskiej (części autonomicznej BiH – PAP) starały się o przeniesienie go do Belgradu. Wnioski o to były konsekwentnie odrzucane.
Komisarz ds. rozszerzenia UE Marta Kos zaznaczyła w poniedziałek, że gloryfikowanie zbrodniarzy wojennych jest sprzeczne z podstawowymi wartościami europejskimi i nie może mieć miejsca w Unii Europejskiej, ani w krajach aspirujących do członkostwa w niej.
Czarnogóra uchodzi za lidera państw ubiegających się o przyjęcie do UE. W procesie akcesyjnym tymczasowo zamknięto 18 z 33 rozdziałów negocjacyjnych. Celem władz Czarnogóry jest przystąpienie do Wspólnoty w 2028 roku.