Zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach na Ukrainie; nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar – poinformowała w piątek minister kultury Marta Cienkowska. Resort przekazał, że wstępny termin rozpoczęcia kolejnego etapu prac poszukiwawczych planowany jest na 17 sierpnia.
Minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska przekazała informację o zakończeniu drugiego etapu poszukiwań zbiorowych „pochówków” Polaków zamordowanych przez UPA.
„Zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach prowadzone przez Fundację Wolność i Demokracja we współpracy z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym z udziałem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Instytutu Pamięci Narodowej. Tym razem nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar. To trudna wiadomość, ale nie zmienia naszego celu” – napisała Cienkowska w piątek na portalu X.
Podkreśliła, że „każda ofiara zasługuje na odnalezienie, imię i godny pochówek”. „Nie przestaniemy szukać” – zadeklarowała szefowa MKiDN.
Zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach prowadzone przez @fundacja_WiD we współpracy z @pumszczecin z udziałem @kultura_gov_pl i @ipngovpl. Tym razem nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar. To trudna wiadomość, ale nie zmienia naszego celu.
Ten proces…
— Marta Cienkowska (@MartaCienkowska) June 26, 2026
W sobotę w komunikacie resort kultury poinformował, że wstępny termin rozpoczęcia kolejnego etapu prac planowany jest na 17 sierpnia. „Podjęcie dalszych prac poszukiwawczych w Puźnikach w kolejnym typowanym miejscu nastąpi po przygotowaniu terenu – niezbędne jest wykarczowanie krzewów i przygotowanie dojazdów” – wyjaśniono.
Drugi etap poszukiwań zbiorowych „pochówków” Polaków zabitych przez ukraińskich nacjonalistów w 1945 roku rozpoczął się w poniedziałek. Obiektem poszukiwań w Puźnikach był obszar cmentarza w tej nieistniejącej dziś wsi w obwodzie tarnopolskim. Dotychczas odnaleziono tam i uroczyście pochowano we wrześniu 2025 roku szczątki 43 osób. Z relacji świadków wynika, że w drugiej poszukiwanej mogile mogą znajdować się szczątki 90 ofiar.
W ubiegłym tygodniu zakończyły się natomiast poszukiwania szczątków Polaków w dawnej wsi Huta Pieniacka w obwodzie lwowskim; ekspedycja odkryła miejsca, gdzie może być pogrzebanych ok. 100 osób. Ekshumacje w Hucie Pieniackiej odbędą się później, być może w przyszłym roku. Zgodnie z prawem ukraińskim na prace poszukiwawcze i na ekshumacje wydawane są bowiem oddzielne zezwolenia.
„Mydlono nam oczy”. Dziesięć dni poszukiwań i nakaz zasypania. Tak wygląda „przełom” po ukraińsku
Polskę i Ukrainę od wielu lat różni pamięć o roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), które w latach 1943-45 dopuściły się ludobójstwa na Polakach, około 100 tys. osób, w tym kobiet, dzieci i starców. Ukraińcy postrzegają OUN i UPA wyłącznie jako organizacje antysowieckie (ze względu na ich powojenny ruch oporu wobec ZSRR), a nie antypolskie.
Historyk nie ma złudzeń. UPA organizacją zbrodniczą. „Nie można tworzyć dwóch legend”
Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy wprowadzonego przez ukraiński IPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r. Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Ukraina potwierdziła wówczas, że „nie ma żadnych przeszkód do prowadzenia przez polskie instytucje państwowe i podmioty prywatne, we współpracy z właściwymi instytucjami ukraińskimi, prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na terytorium Ukrainy, zgodnie z ustawodawstwem ukraińskim”. Zadeklarowała też „gotowość do pozytywnego rozpatrywania wniosków w tych sprawach”.
Wiosną ub.r. strona polska przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki w obecnym obwodzie tarnopolskim. W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób. Zostały one pochowane w Puźnikach 6 września. W kwietniu br. prowadzone były prace w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu, gdzie odnaleziono kolejne miejsca pochówku polskich ofiar zbrodni ukraińskich nacjonalistów z 1943 r. Na początku czerwca br. ministerstwo kultury Ukrainy wydało zgodę na przeprowadzenie tam ekshumacji.