W ubiegłym roku polskie obywatelstwo w różnych trybach nabyło ponad 19 tys. cudzoziemców, z czego ponad 10 tys. stanowili obywatele Ukrainy, zaś 6,5 tys. obywatele Białorusi – poinformowali w środę w Sejmie przedstawiciele MSWiA. Większość cudzoziemców ubiegała się o obywatelstwo w oparciu o Kartę Polaka.
W środę na posiedzeniu sejmowej podkomisji stała ds. obywatelskich, cudzoziemców i migracji przedstawiciele MSWiA przedstawili informację na temat zasad nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców.
Z informacji resortu wynika, że ponad połowę cudzoziemców nabywających polskie obywatelstwo stanowią obywatele Ukrainy. W roku ubiegłym polskie obywatelstwo nabyło 10 tys. obywateli tego kraju na 19 tys. wszystkich cudzoziemców.
Poza obywatelami Ukrainy polskie obywatelstwo uzyskało 6,5 tys. obywateli Białorusi oraz 759 Rosjan. Jak poinformowała na posiedzeniu komisji dyrektor Departamentu Obywatelstwa i Repatriacji w MSWiA Monika Prus, te trzy narodowości na prowadzeniu znajdują się już od kilku lat. – Ma to ewidentnie związek z możliwością ubiegania się o uznanie za obywatela polskiego w oparciu o zezwolenie na pobyt stały uzyskany ze względu na posiadaną Kartę Polaka – przekazała Prus. Dodała, że obywatele tych państw dominują, jeżeli chodzi o uzyskanie Karty Polaka i w konsekwencji nabywają prawo stałego pobytu, a co za tym idzie możliwość uznania za obywatela polskiego.
– Jeżeli chodzi o obecność uchodźców wojennych z Ukrainy, to (…) sam fakt ucieczki przed wojną z Ukrainy, uzyskania tutaj w Polsce statusu ochronnego, nie wpływa na możliwość wcześniejszego nabycia obywatelstwa polskiego – zwróciła uwagę Prus.
Resort przypomniał, że zasady nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców pozostają niezmienne od czasu wejścia w życie ustawy o obywatelstwie polskim, czyli od kwietnia 2009 r.
Zgodnie z przepisami wyróżniane są dwa tryby nabycia obywatelstwa polskiego: uznanie za obywatela polskiego przez wojewodę – tryb administracyjny oraz nadanie obywatelstwa polskiego przez prezydenta. Ponadto, w szczególnych przypadkach, istnieje możliwość przywrócenia obywatelstwa; dotyczy to osób, które obywatelstwo utraciły.
Najwięcej cudzoziemców obywatelstwo nabywa w trybie administracyjnym, od którego cudzoziemcom przysługuje odwołanie zarówno do ministra spraw wewnętrznych i administracji, jak i skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Przesłanki nabycia obywatelstwa polskiego w tym trybie wymagają określonego czasu pobytu w Polsce na podstawie zezwoleń bezterminowych, udzielanych na czas nieoznaczony. Chodzi o zezwolenia na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego wspólnot europejskich, albo też prawo stałego pobytu.
Cudzoziemcy, którzy wnioskują o uznanie za obywatela polskiego muszą udokumentować znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1. Dodatkowo powinni posiadać tytuł prawny do lokalu oraz źródło utrzymania.
W ubiegłym roku obywatelstwo polskie nabyło ponad 19 tys. cudzoziemców, w tym ponad 5 tys. to osoby małoletnie, objęte wnioskami rodziców.
MSWiA poinformowało, że przygotowuje pakiet zmian legislacyjnych, które mają zagwarantować, że polski paszport otrzymają osoby realnie związane z naszą kulturą i państwem. Zgodnie z nowym modelem, cudzoziemcy, którzy będą chcieli otrzymać polskie obywatelstwo będą musieli spełnić rygorystyczne warunki.
Propozycja, nad którą pracuje MSWiA zakłada wydłużenie progu legalnego pobytu do 8 lat. Ma się na to składać trzy lata pobytu czasowego i pięć lat pobytu stałego, co – jak wyjaśnił resort – pozwoli na rzetelną ocenę postawy kandydata.
Wprowadzony ma zostać egzamin państwowy; egzamin ten będzie miał formę testu z historii i wartości konstytucyjnych i ma potwierdzić, że przyszły obywatel rozumie i akceptuje fundamenty RP i Unii Europejskiej.
Kolejnym elementem ma być potwierdzenie lojalności. Ponadto propozycja ma kłaść nacisk na zniesienie barier komunikacyjnych. Chodzi o zaostrzenie wymogów językowych do poziomu biegłego, co – jak zauważa MSWiA – jest niezbędne do pełnego funkcjonowania w społeczeństwie.
Założenia nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim MSWiA przedstawiło w październiku 2025 roku. Według nich, osoba starająca się o obywatelstwo musiałaby rozwiązać test składający się z ok. 40 pytań oraz znać język polski co najmniej na poziomie B2.