Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej i Kodeksu karnego skarbowego przewiduje, że termin przedawnienia prawa organu podatkowego do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania nieujawnionych przychodów ma być wydłużony. Prościej mówiąc, państwo będzie mogło dłużej ścigać za tzw. nieujawniony przychód.
Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu karnego skarbowego przygotowuje Ministerstwo Finansów. Planowane są zmiany sposobu liczenia terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania przychodów ze źródeł nieujawnionych lub niemających pokrycia w ujawnionych źródłach.
Ministerstwo proponuje, by 5-letni termin przedawnienia był liczony od końca roku kalendarzowego następującego po roku kalendarzowym, w którym powstał obowiązek podatkowy.
„Wydłużenie o rok okresu, w którym możliwe jest doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, zwiększy szanse na ustalenie tego zobowiązania, gdy mienie zostało zgromadzone kilka lat wcześniej niż wydatkowane. Proponowana zmiana ułatwi zwalczanie zjawiska ukrywania dochodów” – przekonuje MF w ocenie skutków regulacji (OSR).
Autorzy proponują też likwidację przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z wszczęciem postępowania ws. o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Ministerstwo zwróciło uwagę, że przed TK od 10 lat czeka na rozpoznanie wniosek RPO kwestionujący konstytucyjność tego przepisu.
„Jednocześnie w przestrzeni publicznej od wielu lat pojawiają się zarzuty o nadużywanie przez organy podatkowe instytucji wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawach o wykroczenia i przestępstwa skarbowe jedynie w celu wstrzymania biegu terminu przedawnienia podatku. Problem ten stał się na tyle istotny, że Naczelny Sądu Administracyjny uznał za zasadne badanie w ramach kontroli sądowej decyzji podatkowej, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie zostało przez organ wykorzystane instrumentalnie” – podano w OSR.
Według MF, rezygnacja z przesłanki rozwiąże problem zgłoszony w postanowieniu sygnalizacyjnym NSA.
Projekt nowelizacji wprowadza też nową przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem podatkowym w przypadku unikania opodatkowania. W OSR przekonywano, że bieg terminu przedawnienia nie rozpocznie się, a rozpoczęty ulegnie zawieszeniu w dniu wszczęcia postępowania podatkowego ws. unikania opodatkowania lub przejęcia postępowania przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).
„Bieg terminu przedawnienia ma się rozpoczynać, a po zawieszeniu biec dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia decyzji ostatecznej wydanej z zastosowaniem przepisów zawartych w klauzuli przeciwdziałania unikaniu opodatkowania w Ordynacji podatkowej lub tzw. środków ograniczających umowne korzyści. Bieg terminu przedawnienia ma się również rozpoczynać w dniu doręczenia decyzji ostatecznej albo postanowienia wydanego na podstawie przepisów Ordynacji dotyczących sytuacji, w której Szef Krajowej Administracji Skarbowej umarza postępowanie lub przekazuje sprawę właściwemu organowi podatkowemu” – wskazuje money.pl.
W OSR przekonywano, że zawieszenie takie „nie będzie mogło trwać dłużej niż 2 lata”.
„Wprowadzenie nowej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zapobiegnie jego przedawnieniu w przypadku wszczęcia skomplikowanego i czasochłonnego postępowania określonego w rozdziale 2 działu IIIA Ordynacji podatkowej (’Postępowanie podatkowe w przypadku unikania opodatkowania’) albo przejęcia postępowania podatkowego na podstawie tych przepisów” – wskazano w OSR.
Projekt ma również zastąpić nieprzedawnienie się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskutek ustanowienia hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Podatnik musi wcześniej zostać o tym powiadomiony.
„Rozwiąże to problem negowania przez sądy administracyjne konstytucyjności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej (przewiduje on, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu). Proponuje się, aby z dniem dokonania wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu” – podaje money.pl powołujące się na OSR.
Uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej wiąże się z propozycją autorów nowelizacji, by uchylić przepisy Kodeksu karnego skarbowego odnośnie przesłanki przedawnienia karalności czynu w przypadku przedawnienia należności.
„Pozostawienie przesłanki przedawniania karalności czynu określonej w art. 44 § 2 skutkowałoby brakiem możliwości skazania sprawców poważnych przestępstw skarbowych, w sprawach których w postępowaniach karnych skarbowych zgromadzono obszerny materiał dowodowych będący następstwem wielowątkowych kontroli celno-skarbowych, kontroli podatkowych lub postępowań podatkowych. Karalność ta musi być także zapewniona w przypadku postępowań prowadzonych przez Prokuraturę Europejską (EPPO), do której Polska przystąpiła od marca 2024 r.” – czytamy w OSR.