Naukowcy opisali substancję, która nawet 25 lat wcześniej może wskazać przyszłe ryzyko demencji u kobiet. Taka informacja może odmienić profilaktykę.
Zespół z University of California, San Diego (USA) odkrył, że stężenie we krwi, związanej z chorobą Alzheimera cząsteczki p-tau217 (ufosforylowane białko tau 217) ściśle wiąże się z przyszłym łagodnym upośledzeniem poznawczym oraz demencją u kobiet.
Marker ten może wiele powiedzieć o przyszłym zagrożeniu, jeszcze zanim pojawią się jakiekolwiek ubytki poznawcze.
– Nasze badanie sugeruje, że możemy być w stanie zidentyfikować kobiety o podwyższonym ryzyku demencji nawet na dziesięciolecia przed pojawieniem się objawów – mówi Aladdin H. Shadyab, pierwszy autor badania opisanego na łamach magazynu „JAMA Network Open”.
– Tak długi czas wyprzedzenia otwiera możliwość wcześniejszego wdrażania strategii profilaktycznych oraz bardziej ukierunkowanego monitorowania, zamiast konieczności czekania, aż problemy z pamięcią zaczną już wpływać na codzienne życie – wyjaśnia.
Naukowcy przeanalizowali dane na temat ponad 2,7 tys. uczestniczek Women’s Health Initiative Memory Study – dużego, ogólnokrajowego badania, do którego w latach 90. zaproszono kobiety w wieku od 65 do 79 lat. Obserwowano je przez 25 lat.
Kobiety, u których na początku badania stwierdzono wyższy poziom p-tau217 we krwi, znacznie częściej rozwijały w późniejszym życiu demencję.
Jednak ryzyko zaburzeń poznawczych lub demencji związane z wyższym poziomem wspomnianej cząsteczki nie było takie samo u wszystkich kobiet .Na przykład wyższy poziom był silniej powiązany z gorszymi wynikami funkcji poznawczych u kobiet powyżej 70. roku życia, niż u młodszych na początku badania, a także u kobiet posiadających genetyczny czynnik ryzyka choroby Alzheimera – APOE ?4 .
Badanie wykazało również, że p-tau217 lepiej przewidywało rozwój demencji u kobiet, które w badaniu klinicznym otrzymywały terapię hormonalną estrogenem i progestyną, w porównaniu z kobietami otrzymującymi placebo.
Siła zależności różniła się także między białymi i czarnymi kobietami, jednak połączenie informacji o poziomie p-tau217 z wiekiem pozwalało podobnie dobrze przewidywać ryzyko demencji w obu grupach.
– Biomarkery wykrywane we krwi, takie jak p-tau217, są szczególnie obiecujące, ponieważ ich badanie jest znacznie mniej inwazyjne i potencjalnie łatwiej dostępne niż badania obrazowe mózgu czy testy płynu mózgowo-rdzeniowego – podkreśla Linda K. McEvoy, współautorka publikacji.
– Ma to duże znaczenie dla przyspieszenia badań nad czynnikami wpływającymi na ryzyko demencji oraz dla oceny strategii, które mogą to ryzyko zmniejszać – dodaje.
Badacze zwracają uwagę, że dopiero dalsze badania pozwolą stwierdzić, w jaki sposób testy p-tau217 mogłyby być wykorzystywane w rutynowej opiece klinicznej oraz czy wczesna identyfikacja ryzyka może rzeczywiście poprawić rokowanie.
Ich zdaniem przyszłe badania powinny także analizować, w jaki sposób czynniki takie jak terapia hormonalna, uwarunkowania genetyczne czy choroby związane z wiekiem oddziałują z poziomem p-tau217 w osoczu w ciągu życia i jak wpływa to na ryzyko demencji.
– Ostatecznym celem nie jest jedynie przewidywanie, lecz wykorzystanie tej wiedzy, aby opóźnić rozwój demencji lub całkowicie jej zapobiec – mówi prof. Shadyab.