Czy dzisiejsza Warszawa to miasto zaprojektowane jako stolica europejskiego państwa, czy jedynie jako centrum rosyjskiej guberni? Zapraszamy na debatę poświęconą stuletniemu okresowi rosyjskiego panowania nad Warszawą (1815–1915), który w fundamentalny sposób ukształtował dzisiejszą urbanistykę, architekturę i tożsamość stolicy Polski.
Czy Warszawa posiada cechy urbanistyczne prawdziwej metropolii, czy jest jedynie przerośniętym miastem gubernialnym? Profesor Lech Królikowski stawia bolesną diagnozę: w kluczowym dla rozwoju europejskich stolic XIX wieku, Warszawa nie była planowana jako centrum suwerennego państwa, lecz jako strategiczny punkt militarny Imperium Rosyjskiego.
Niewygodne dziedzictwo: Rząd w koszarach, Prezydent w pałacu namiestników
W debacie poruszono niezwykle interesujące, a często pomijane wątki dotyczące najważniejszych gmachów państwowych w Polsce:
Kancelaria Premiera: Okazuje się, że polski rząd od dekad urzęduje w dawnych koszarach korpusu kadetów imienia Suworowa.
Belweder: Przypominamy, że ten ikoniczny budynek był prywatną rezydencją wielkiego księcia Konstantego.
Pałac Prezydencki: Gmach przy Krakowskim Przedmieściu to dawny pałac namiestników carskich, w którym urzędowali m.in. Zajączek i Paskiewicz.
Eksperci wskazują, że po odzyskaniu niepodległości polskie władze były zmuszone adaptować te obiekty, ponieważ miasto nie posiadało własnej dzielnicy reprezentacyjnej godnej stolicy.
Skala, która szokuje: Inwestycje większe niż Pałac Kultury
Jednym z najbardziej zaskakujących punktów dyskusji jest analiza skali rosyjskich inwestycji militarnych. Budowa potężnego systemu obronnego – Twierdzy Warszawa – wymagała prac ziemnych i murarskich o objętości co najmniej 10 milionów metrów sześciennych. Aby uzmysłowić sobie ogrom tych działań, profesor Królikowski wylicza, że odpowiada to kubaturze około dwunastu gmachów Pałacu Kultury i Nauki.
W rozmowie nie brakuje również wątków kontrowersyjnych, takich jak:
– Zniszczenie luksusowej dzielnicy willowej pod budowę Cytadeli Warszawskiej.
– Dominacja architektoniczna cerkwi Aleksandra Newskiego na Placu Saskim.
– Współczesna ochrona osi widokowych na Pałac Kultury w strategii rozwoju miasta.
Goście spotkania:
Prof. Lech Królikowski – autor książki, wybitny historyk, badacz dziejów Warszawy i systemów obronnych.
Piotr Maroński – reprezentujący Muzeum Niepodległości w Warszawie.
Prowadzenie:
Marcin Rosołowski – historyk, Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego.